Wywiad z lek. Yelyzavetą Korytską: dlaczego badanie USG ma duże znaczenie dla diagnostyki medycznej?

Na czym polega badanie ultrasonograficzne i jakie ma zastosowanie?

Ultrasonografia odgrywa bardzo ważną rolę w diagnostyce wielu chorób. Jest metodą nieinwazyjną, która nie wykorzystuje promieniowania jonizującego. Jedną z największych zalet USG jest możliwość oceny niemal każdej części ciała – od ciemiączka u noworodka po zmianę zlokalizowaną na palcu stopy.

USG wyróżnia się na tle innych badań tym, że jest całkowicie bezbolesne i bezpieczne. W razie potrzeby można je wykonywać wielokrotnie, nawet kilka razy dziennie. Badanie służy do oceny budowy i stanu narządów oraz wykrywania różnych nieprawidłowości. Za pomocą głowicy ultrasonograficznej fale dźwiękowe odbijają się od narządów i tkanek, a aparat przetwarza je na obraz widoczny na monitorze.

Z jakimi dolegliwościami pacjenci najczęściej zgłaszają się do pracowni USG?

Najczęściej zgłaszają się pacjenci z ostrymi lub przewlekłymi bólami brzucha, a także osoby wykonujące badania profilaktyczne. Często podczas USG wykrywamy bezobjawową kamicę pęcherzyka żółciowego, torbiele nerek czy naczyniaki wątroby.

W przypadku dzieci często wykonujemy profilaktyczne badania głowy u niemowląt z niezаrośniętym ciemiączkiem, a także badania zlecane przez neurologa, w tym ocenę szwów czaszkowych. Ich wynik pozwala ocenić, czy istnieją wskazania do zastosowania kasku korekcyjnego oraz czy konieczna jest korekcja kształtu głowy.

Czy badanie ultrasonograficzne jest bezpieczne?

Tak, badanie USG jest całkowicie bezpieczne dla pacjenta.

lek. Yelyzavetą Korytską

Jak przygotować się do USG?

Jeżeli chodzi o USG jamy brzusznej, najlepiej zgłosić się na badanie na czczo, po około 3–5 godzinach od ostatniego posiłku. W ramach przygotowania do USG zaleca się również przyjmowanie preparatów zmniejszających ilość gazów jelitowych przez 2–3 dni przed badaniem oraz w dniu wizyty. Dzień przed badaniem warto stosować lekkostrawną dietę. Na około godzinę przed USG należy wypić około 500 ml–1 litra niegazowanej wody, aby możliwa była ocena ściany pęcherza moczowego, ewentualnych zmian w obrębie jajników oraz prostaty.

W przypadku małych dzieci nie zaleca się wykonywania badania na czczo, ponieważ mały pacjent powinien być najedzony i spokojny. Podczas badania przezciemiączkowego warto pamiętać o zabraniu smoczka, który bywa bardzo pomocny w trakcie wizyty.

Na czym polega badanie USG i jak się je przeprowadza?

Pacjent kładzie się na kozetce, a lekarz ultrasonografista nakłada na badaną okolicę żel. Następnie przesuwa po niej głowicę i na bieżąco analizuje obrazy wyświetlane na monitorze. W trakcie badania lekarz może poprosić pacjenta o nabranie powietrza lub wypchnięcie brzucha do góry, co pomaga lepiej uwidocznić wątrobę oraz trzustkę.

Jak długo trwa badanie ultrasonograficzne?

USG trwa zazwyczaj około 10–15 minut. Dokładny czas zależy od rodzaju badania, wieku oraz stanu pacjenta. 

Jakie rodzaje badań USG wykonuje Pani najczęściej?

Najczęściej wykonuję USG jamy brzusznej, tarczycy, badania przezciemiączkowe, ocenę szwów czaszkowych, USG jąder u dzieci do 18. roku życia, a także badania węzłów chłonnych i ślinianek. 

Czy istnieją ograniczenia wiekowe dotyczące USG?

Nie ma żadnych ograniczeń wiekowych. Wyjątkiem jest USG przezciemiączkowe, które można wykonać wyłącznie do momentu zаrośnięcia ciemiączka przedniego, potem nie ma już odpowiedniego okna akustycznego do wykonania tego rodzaju badania. Najczęściej wykonuje się je do około 1. roku życia. Poza tym badam pacjentów w każdym wieku – od noworodków do osób mających ponad 100 lat. 

Czy pacjenci boją się USG?

Czasami dzieci obawiają się badania. Jednak dzięki współpracy lekarza i rodzica udaje się nawiązać z nimi kontakt i spokojnie przeprowadzić badanie. Pokazuję dziecku żel i głowicę oraz opowiadam, jak będzie przebiegało badanie, ponieważ dzieci często boją się tego, czego nie znają i kiedy nie wiedzą, czego się spodziewać.

Czy badanie USG może być bolesne?

Samo badanie USG jest całkowicie bezbolesne. Jeśli jednak pacjent odczuwa ból, staram się bardzo delikatnie przesuwać głowicę, aby nie powodować dodatkowych dolegliwości.

Czy pacjent otrzymuje wynik natychmiast po badaniu?

Tak, wydaję wynik od razu po badaniu, aby pacjent mógł jak najszybciej zgłosić się do swojego lekarza, rozpocząć leczenie lub poszerzyć diagnostykę.

Jakie choroby i zmiany można wykryć za pomocą USG?

Najczęściej podczas badania USG wykrywamy torbiele, guzki, guzy, kamienie, stany zapalne oraz urazy. Możemy również rozpoznać zapalenie wyrostka robaczkowego, wgłobienie jelita u dzieci, przerost odźwiernika u najmłodszych pacjentów, krwiaki wewnątrzmózgowe i wewnątrzkomorowe, torbiele splotów naczyniówkowych, wnętrostwo, wodniaki jąder oraz wiele innych nieprawidłowości. 

Jaki był najbardziej niezwykły przypadek wykryty podczas badania USG?

Był to przypadek 12-letniej dziewczynki. Jej mama zauważyła, że córka zjada własne włosy, a dodatkowo zaczęły pojawiać się częste bóle brzucha. Zgłosiły się na badanie USG, podczas którego zobaczyłam w okolicy żołądka duży cień, zajmujący niemal całą jamę brzuszną. Na podstawie wywiadu oraz obrazu USG podejrzewałam trichobezoar, czyli zbity kłębek włosów i resztek pokarmowych znajdujący się w żołądku. Dziewczynka została skierowana na tomografię komputerową jamy brzusznej, która potwierdziła moje podejrzenie. Następnie przeszła operację, a ja miałam okazję zobaczyć, jak wyglądał trichobezoar w rzeczywistości. Szczerze mówiąc, nie był to przyjemny widok, ale najważniejsze jest to, że udało się uratować zdrowie i życie dziecka.

Jak Pani uważa, czy znaczeniu diagnostyki, w tym USG, poświęca się wystarczająco dużo uwagi?

Moim zdaniem nie. Za pomocą USG można wykryć wiele zmian oraz monitorować ich progresję lub regresję. Nie wszyscy wiedzą, że badanie ultrasonograficzne pozwala rozpoznać m.in. zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie uchyłków jelita grubego czy niedrożność przewodu pokarmowego. Dodatkowo USG pomaga ograniczyć narażenie pacjentów na promieniowanie związane z badaniami RTG i tomografią komputerową. 

Jaką rolę odgrywa USG we współczesnej diagnostyce?

USG odgrywa bardzo ważną rolę, ponieważ pozwala w krótkim czasie wykryć zmiany oraz ustalić przyczynę dolegliwości bólowych. Umożliwia także częstą kontrolę stanu pacjenta bez narażania go na promieniowanie. Badanie można bezpiecznie wykonywać również u kobiet w ciąży, bez ryzyka dla rozwijającego się dziecka. 

Dlaczego badanie USG jest jedną z najczęściej stosowanych metod diagnostyki obrazowej?

Największymi zaletami badania USG są jego dostępność, bezpieczeństwo oraz krótki czas trwania. Dodatkowym atutem jest możliwość otrzymania wyniku bezpośrednio po zakończeniu badania. 

Czy warto poddać się profilaktycznemu badaniu USG, nawet jeśli nic nie boli?

Tak, zdecydowanie warto. Im wcześniej zostanie wykryta choroba, tym szybciej można rozpocząć leczenie i zapobiec rozwojowi powikłań. 

Jakie badanie USG należy wykonać w ramach profilaktyki zdrowotnej?

W ramach profilaktyki warto rozpocząć od wykonania USG jamy brzusznej, tarczycy, a u kobiet także macicy i przydatków, natomiast u mężczyzn – prostaty. U dzieci do 1. roku życia warto wykonać badanie przezciemiączkowe oraz USG serca. Profilaktycznie można również wykonywać USG piersi. 

Czy jest coś, co chciałaby Pani przekazać swoim pacjentom?

Życzę wszystkim – zarówno dorosłym, jak i dzieciom – dużo zdrowia. Nie warto bać się badania ani niepotrzebnie się stresować, ponieważ USG jest badaniem komfortowym, bezpiecznym i bezbolesnym. Zachęcam do regularnej diagnostyki oraz do tego, aby nie szukać odpowiedzi na swoje objawy wyłącznie w internecie. Pamiętajmy, że chorobie lepiej zapobiegać, niż później leczyć jej powikłania.