Czym jest przewlekłe zapalenie migdałków?
Przewlekłe zapalenie migdałków to schorzenie laryngologiczne charakteryzujące się stanem zapalnym migdałków podniebiennych. Ostre zapalenie migdałków (angina) trwa od trzech do 14 dni. Objawy utrzymują się dłużej niż dwa tygodnie. W przewlekłej postaci choroby migdałki mogą ulegać zapaleniu kilka razy w roku. Opuchnięte i zapalne migdałki mogą sprzyjać przedostawaniu się infekcji do organizmu przez jamę ustną. Przewlekłe zapalenie migdałków w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-10) zaliczane jest do chorób zapalnych.
Jak rozpoznać, że cierpię na przewlekłe zapalenie migdałków?
W przypadku przewlekłego zapalenia migdałków może występować ból gardła i osłabienie. Inne objawy przewlekłego zapalenia migdałków:
- nieprzyjemny zapach z ust;
- stan zapalny i obrzęk migdałków;
- ból podczas połykania;
- uczucie ciała obcego w gardle;
- żółte plamy na błonie śluzowej gardła;
- wzrost temperatury ciała do 38 stopni;
- ból głowy;
- owrzodzenia i białe plamki na migdałkach;
- zaczerwienione migdałki;
- bóle pleców i stawów.
W przypadku przewlekłego zapalenia migdałków może dochodzić do powiększenia pobliskich węzłów chłonnych. Zapalenie migdałków może również wiązać się z silnym suchym kaszlem.
Dla przewlekłego zapalenia migdałków charakterystyczne może być długotrwałe zapalenie migdałków lub nawracające zaostrzenia w krótkich odstępach czasu. Migdałki mogą być objęte stanem zapalnym przez kilka miesięcy, przy czym czasami objawy są minimalne lub nie występują wcale. Przewlekłe zapalenie migdałków zwykle pojawia się po częstych ostrych anginach lub w przypadku, gdy stan zapalny nie został odpowiednio wyleczony. Choroba może nie wiązać się z wyraźnymi objawami, a wielu pacjentów może nie odczuwać poważnych dolegliwości w okresach remisji.
Jakie są przyczyny przewlekłego zapalenia migdałków?
Zaostrzenie przewlekłego zapalenia migdałków może wynikać z powikłań po chorobach wirusowych (grypa, ostra infekcja dróg oddechowych). Choroba może również rozwinąć się w wyniku infekcji bakteryjnych (paciorkowce, gronkowce). Inne przyczyny przewlekłego zapalenia migdałków:
- przeziębienie;
- reakcje alergiczne;
- urazy krtani;
- przewlekłe zapalenie zatok szczękowych;
- mieszkanie w obszarach o niekorzystnych warunkach środowiskowych;
- próchnica;
- skrzywienie przegrody nosowej;
- zaburzenia hormonalne;
- osłabienie odporności;
- predyspozycje dziedziczne;
- niewyleczone zapalenie gardła.
Przewlekłe zapalenie migdałków może mieć przyczyny psychosomatyczne i pojawiać się w wyniku częstych stresów. Palenie tytoniu i nadużywanie alkoholu mogą zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia choroby.
Jakie są rodzaje przewlekłego zapalenia migdałków?
Przewlekłe zapalenie migdałków podniebiennych w medycynie klasyfikuje się na kilka różnych sposobów. Lekarze oceniają ten stan nie tylko pod kątem czasu trwania infekcji, ale również na podstawie zmian w strukturze tkanki oraz ogólnego wpływu choroby na cały organizm pacjenta. Wyróżnia się następujące rodzaje przewlekłego zapalenia migdałków:
- jednostronne – stan zapalny rozwija się tylko po jednej stronie gardła, przez co jeden migdałek staje się wyraźnie większy od drugiego i wymaga to dokładnej diagnostyki;
- obustronne – klasyczna postać choroby, w której oba migdałki są stale powiększone, rozpulchnione i objęte przewlekłym procesem zapalnym;
- kompensowane (wyrównane) – migdałki mimo toczącego się w nich przewlekłego zapalenia wciąż spełniają swoją funkcję odpornościową, a objawy choroby ograniczają się wyłącznie do gardła;
- zdekompensowane (niewyrównane) – dochodzi do rozległego uszkodzenia tkanki, przez co migdałki całkowicie tracą funkcję barierową i stają się stałym źródłem zakażenia.
W przypadku postaci zdekompensowanej stan zapalny może łatwo rozprzestrzeniać się drogą krwionośną na inne, odległe narządy, uszkadzając m.in. serce, stawy czy nerki. Najczęstszym i najbardziej uciążliwym objawem towarzyszącym tym wszystkim formom jest gromadzenie się w kryptach migdałków charakterystycznych, biało-żółtych czopów retencyjnych o nieprzyjemnym zapachu.
Metody diagnostyki przewlekłego zapalenia migdałków
Podczas konsultacji laryngologicznej lekarz przeprowadzi badanie, zbierze informacje na temat dolegliwości i w razie potrzeby zleci dodatkowe badania. Diagnostyka przewlekłego zapalenia migdałków obejmuje:
- badanie krwi;
- posiew bakteriologiczny z gardła;
- laryngoskopię (oglądanie gardła za pomocą instrumentów laryngologicznych).
W razie potrzeby laryngolog może skierować pacjenta na badanie krwi pod kątem hormonów. Lekarz może również zalecić konsultację u specjalistów z pokrewnych dziedzin (endokrynologa, alergologa).
Jak leczyć przewlekłe zapalenie migdałków?
Przewlekłe zapalenie migdałków można leczyć metodami zachowawczymi i chirurgicznymi. Leczenie farmakologiczne może obejmować przyjmowanie leków przeciwwirusowych i przeciwgrzybiczych. Lekarz może przepisać antybiotyki, tabletki do ssania łagodzące ból gardła, leki poprawiające miejscową odpowiedź immunologiczną w okolicy migdałków, a także kompleksy witaminowe mające na celu utrzymanie ogólnego stanu zdrowia i wzmocnienie układu odpornościowego.
W przypadku obecności zatorów w migdałkach otolaryngolog przeprowadza płukanie migdałków metodą próżniową. Leczenie chirurgiczne przewlekłego zapalenia migdałków (tonsillektomia) jest wskazane w przypadku nieskuteczności terapii farmakologicznej. W przypadku zdekompensowanego zapalenia migdałków można przeprowadzić częściowe lub całkowite usunięcie migdałków.
Jakie są metody leczenia przewlekłego zapalenia migdałków w warunkach domowych?
Samodzielne leczenie zapalenia migdałków w warunkach domowych może doprowadzić do nasilenia objawów i pogorszenia stanu zdrowia. Leczenie choroby w domu powinno odbywać się pod nadzorem lekarza. Laryngolog, oprócz terapii farmakologicznej, może zalecić płukanie gardła środkami antyseptycznymi. Lekarz może dodatkowo zalecić stosowanie środków tradycyjnych łagodzących stan zapalny (wywary z rumianku, nagietka).
Jak wyleczyć przewlekłe zapalenie migdałków u dzieci?
Farmakoterapia przewlekłego zapalenia migdałków u dzieci – w odróżnieniu od dorosłych – opiera się na produktach leczniczych, których schemat stosowania jest dostosowany bezpośrednio do wieku i masy ciała pacjenta.
Lekarz może przepisać antybiotyki wyłącznie w przypadku potwierdzonej infekcji bakteryjnej, ponieważ ich działanie jest ukierunkowane na zwalczanie bakterii (nie działają one na wirusy). Można również stosować płukanie migdałków i gardła środkami antyseptycznymi. W celu leczenia przewlekłego zapalenia migdałków u dziecka należy umówić się na konsultację u pediatry-laryngologa.
Czy można wyleczyć przewlekłe zapalenie migdałków na zawsze?
Aby pozbyć się przewlekłego zapalenia migdałków, należy na czas leczyć infekcje nosogardła (zapalenie zatok szczękowych, zapalenie zatok), ostrą anginę, wzmacniać odporność oraz poddawać się profilaktycznym badaniom u otolaryngologa nierzadziej niż raz w roku. Aby wyleczyć dekompensowane zapalenie migdałków, lekarz może zalecić usunięcie migdałków.
Jak długo trwa leczenie przewlekłego zapalenia migdałków?
Czas trwania leczenia przewlekłego zapalenia migdałków zależy od przyczyny, postaci choroby oraz stanu odporności. Okres leczenia może trwać od kilku dni do kilku miesięcy. Terapia i jej czas trwania są ustalane indywidualnie dla każdego pacjenta przez otolaryngologa.
Czy przewlekłe zapalenie migdałków może prowadzić do raka?
Przewlekłe zapalenie migdałków rzadko prowadzi do raka migdałków. Zaleca się jednak regularne badania u laryngologa, aby wykluczyć możliwość przekształcenia się zmian na migdałkach w nowotwory złośliwe. Zaleca się również zaprzestanie palenia tytoniu i nadużywania alkoholu, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych.
Co się stanie, jeśli nie leczy się przewlekłego zapalenia migdałków?
Brak leczenia zapalenia migdałków może doprowadzić do rozprzestrzenienia się infekcji w całym organizmie. Możliwe konsekwencje przewlekłego zapalenia migdałków:
- choroby skóry (egzema, łuszczyca);
- choroby laryngologiczne (zapalenie gardła i migdałków, zapalenie krtani);
- zaburzenia hormonalne;
- choroby sercowo-naczyniowe (zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie wsierdzia);
- sepsa;
- schorzenia stawów (artretyzm, reumatyzm);
- choroby nerek (kłębuszkowe zapalenie nerek, niewydolność nerek).
Zapalenie migdałków osłabia odporność i sprzyja przedostawaniu się infekcji do organizmu. Przewlekłe zapalenie migdałków w czasie ciąży może prowadzić do opóźnienia rozwoju płodu i przedwczesnego porodu.
Jakie są metody zapobiegania przewlekłemu zapaleniu migdałków?
Profilaktyka przewlekłego zapalenia migdałków obejmuje wzmacnianie odporności oraz terminowe leczenie przeziębień. Zaleca się umiarkowaną aktywność fizyczną, zbilansowaną dietę oraz unikanie stresu. Należy również unikać wychłodzenia organizmu oraz kontaktu z osobami wykazującymi objawy ostrej infekcji dróg oddechowych.
Bibliografia:
- Nurmi DL. What Does It Mean If You Have Chronic Tonsillitis? Healthline. https://www.healthline.com/health/chronic-tonsillitis
- Mayo Clinic Staff. Tonsillitis — Diagnosis and treatment. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/tonsillitis/diagnosis-treatment/drc-20378483
- Cleveland Clinic. Tonsillitis: Symptoms, Causes & Treatment. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21146-tonsillitis
- NHS. Tonsillitis. https://www.nhs.uk/conditions/tonsillitis/