Wywiad z lek. Inną Hrushko – jak rozpoznać objawy chorób skóry i kiedy zgłosić się na konsultację dermatologiczną?

Kim jest dermatolog i czym zajmuje się w codziennej praktyce?

Dermatolog to lekarz zajmujący się diagnostyką, leczeniem i profilaktyką chorób skóry, włosów i paznokci. W codziennej praktyce zajmuję się różnymi problemami dermatologicznymi – od trądziku, trądziku różowatego i zapalenia skóry po przebarwienia, nowotwory skóry i choroby włosów.

Jakie choroby skóry najczęściej diagnozuje i leczy dermatolog?

Najczęściej pacjenci zgłaszają się z trądzikiem, trądzikiem różowatym, atopowym i kontaktowym zapaleniem skóry, łojotokowym zapaleniem skóry, infekcjami grzybiczymi, przebarwieniami oraz różnymi schorzeniami włosów. Istotną częścią pracy dermatologa jest również ocena zmian skórnych oraz wczesne wykrywanie podejrzanych stanów.

Czy dermatolog usuwa zmiany skórne?

Tak, dermatolog może przeprowadzać diagnostykę i usuwać niektóre łagodne zmiany, jeśli istnieją ku temu wskazania. Przed zabiegiem ważne jest, aby ocenić zmianę, w razie potrzeby wykonać dermatoskopię oraz wybrać najbezpieczniejsze postępowanie. W przypadku podejrzenia nowotworu złośliwego priorytetem jest prawidłowa diagnoza i badanie histologiczne.

Czy dermatolog może jednocześnie być kosmetologiem?

Tak. Dermatolog ma wykształcenie medyczne oraz dogłębną wiedzę na temat budowy i fizjologii skóry, dlatego znajomość dermatologii stanowi podstawę pracy w medycynie estetycznej. W mojej praktyce łączę leczenie chorób dermatologicznych z kosmetologią i zabiegami iniekcyjnymi.

Czy dermatolog i trycholog to to samo? Kto zajmuje się skórą głowy?

Trychologia jest ściśle powiązana z dermatologią, ponieważ włosy i skóra głowy również należą do zakresu dermatologii. Dermatolog może diagnozować i leczyć wypadanie włosów, łysienie, choroby skóry głowy oraz inne problemy trychologiczne. W razie potrzeby angażowani są również inni specjaliści.

W przypadku jakich objawów należy pójść do dermatologa?

Warto zgłosić się do lekarza, jeśli na skórze pojawiła się wysypka, swędzenie, zaczerwienienie, łuszczenie się, pęknięcia lub plamy, które nie ustępują. Ważne jest również, aby nie zwlekać z konsultacją w przypadku pojawienia się nowego znamienia lub zmian w już istniejącym, zwłaszcza jeśli zmienia ono kształt, kolor, rozmiar lub zaczyna krwawić.

Z jakimi objawami pacjenci najczęściej zgłaszają się do dermatologa?

Najczęściej jest to wysypka, trądzik, zaczerwienienie, swędzenie, przebarwienia, suchość i łuszczenie się skóry. Poza tym pacjenci często kierują się do nas z powodu wypadania włosów, problemów ze skórą głowy oraz pojawienia się lub zmian w wyglądzie znamion.

Jak odróżnić przejściowe podrażnienie skóry od objawów choroby dermatologicznej?

Nie zawsze można to stwierdzić samodzielnie. Jeśli reakcja pojawiła się po zastosowaniu nowego produktu kosmetycznego i szybko ustępuje po zaprzestaniu jego stosowania, prawdopodobnie chodzi o podrażnienie. Jednak długotrwałe, nawracające lub nasilone objawy wymagają konsultacji z dermatologiem, ponieważ pod podobnymi objawami mogą kryć się zupełnie różne schorzenia.

Czy w przypadku trądziku należy zgłosić się do kosmetologa, czy do dermatologa?

Jeśli chodzi o trądzik, to przede wszystkim zalecam konsultację z dermatologiem. Schorzenie to wymaga prawidłowej diagnozy i leczenia. Zabiegi kosmetyczne mogą stanowić przydatne uzupełnienie, ale nie powinny zastępować terapii farmakologicznej, gdy jest ona konieczna.

Jakie zmiany pigmentacyjne mogą wskazywać na czerniaka?

Szczególną uwagę należy zwrócić na zmiany barwnikowe, które ulegają zmianom: powiększają się, stają się asymetryczne, mają nierównomierny kolor lub nieostre brzegi. Niepokojące są również krwawienie, owrzodzenie, swędzenie lub pojawienie się nowej, nietypowej zmiany. W takich przypadkach konieczna jest konsultacja dermatologiczna i wykonanie dermoskopii.

Jakie objawy chorób skóry pacjenci najczęściej ignorują?

Bardzo często ludzie nie przywiązują należytej wagi do długotrwałego swędzenia, ciągłego łuszczenia się skóry, nawracającej wysypki lub zmian w obrębie znamion. Ponadto pacjenci mogą przez lata samodzielnie leczyć „alergię” lub „suchą skórę”, choć w rzeczywistości przyczyna problemów może być zupełnie inna. Jeśli objaw powraca lub nie ustępuje, lepiej ustalić jego źródło.

W przypadku wypadania włosów należy zgłosić się do dermatologa, trychologa czy endokrynologa?

Zalecam zacząć od wizyty u dermatologa specjalizującego się w trychologii. Lekarz oceni stan włosów i skóry głowy, określi rodzaj łysienia oraz, w razie potrzeby, zleci dodatkowe badania lub skieruje do innych specjalistów. Wypadanie włosów może bowiem wynikać zarówno z przyczyn dermatologicznych, jak i ogólnoustrojowych.

Czy warto zgłaszać się do dermatologa w celach profilaktycznych, jeśli nie ma żadnych objawów?

Tak, uważam, że badania profilaktyczne są bardzo ważnym elementem dbania o skórę. Nie wszystkie choroby dermatologiczne zaczynają się od wyraźnych objawów. Dotyczy to zwłaszcza zmian skórnych. Podczas badania profilaktycznego lekarz może zauważyć oznaki, na które sam pacjent po prostu nie zwrócił uwagi.

Jak często należy badać znamiona?

Nie ma jednego uniwersalnego harmonogramu dla wszystkich. Częstotliwość badań zależy od liczby i rodzaju znamion, fototypu skóry, wywiadu rodzinnego oraz innych czynników ryzyka. Jeśli pieprzyków jest dużo lub występują podejrzane zmiany, kontrola może być konieczna częściej. Każde nowe lub wyraźnie zmienione znamię stanowi powód do zgłoszenia się do dermatologa, niezależnie od tego, kiedy odbyła się poprzednia kontrola. Średnio można to robić raz lub dwa razy w roku.

Dermatolog w gabinecie lekarskim

Co należy zrobić przed wizytą u dermatologa?

Zazwyczaj nie jest wymagane żadne specjalne przygotowanie. Najważniejsze jest, aby przyjść bez makijażu w miejscach, które mają zostać zbadane. Warto również przygotować informacje na temat stosowanych leków, wcześniejszych diagnoz oraz wyników badań.

Czy przed konsultacją można stosować kremy?

Najlepiej ograniczyć do minimum ilość stosowanych kosmetyków tuż przed badaniem. Dotyczy to zwłaszcza podkładów, kosmetyków do makijażu, tłustych kremów oraz preparatów, które mogą zmieniać wygląd skóry.

Czy przed badaniem skóry należy zaprzestać stosowania preparatów do stosowania miejscowego?

Nie zawsze. Jeśli jest to już zalecone leczenie, nie należy samodzielnie go przerywać. Należy jednak koniecznie poinformować lekarza, jakie dokładnie środki nakłada się na skórę i od jak dawna. W niektórych przypadkach niektóre środki mogą wpływać na obraz kliniczny, a wtedy lekarz indywidualnie oceni, czy konieczna jest przerwa w leczeniu.

Czy przed konsultacją u trychologa można umyć włosy?

Jeśli planowane jest badanie trichoskopowe, zaleca się, aby przez dobę nie myć włosów, a także nie stosować tuż przed badaniem suchego szamponu, olejków, produktów do stylizacji ani innych środków, które mogą utrudniać ocenę skóry głowy.

Co dzieje się podczas konsultacji dermatologicznej?

Wizyta zaczyna się od rozmowy. Dla mnie ważne jest nie tylko obejrzenie wysypki, ale także zrozumienie, kiedy się pojawiła, jak się zmieniała, co mogło ją wywołać oraz jakie leczenie już zastosowano. Następnie przeprowadzam badanie skóry, a w razie potrzeby wykonuję dermatoskopię, zlecam badania laboratoryjne lub inne badania diagnostyczne. Oznacza to, że prawidłowa wizyta u dermatologa to nie tylko „obejrzenie skóry”, ale zebranie pełnego obrazu klinicznego.

O co pyta dermatolog podczas rozmowy z pacjentem?

O początki i rozwój objawów, dotychczasowe leczenie, choroby współistniejące, przyjmowane leki, reakcje alergiczne, pielęgnację skóry oraz, w razie potrzeby, styl życia. W przypadku problemów z włosami dopytuję również o charakter wypadania włosów, odżywianie, czynniki stresogenne, zmiany hormonalne oraz inne okoliczności, które mogą wpływać na cykl wzrostu włosów.

Jak wygląda badanie skóry?

Najpierw przeprowadza się oględziny, a w razie potrzeby także dermatoskopię. Lekarz ocenia nie tylko konkretny obszar, który budzi obawy pacjenta, ale także ogólny stan skóry. W przypadku niektórych schorzeń mogą być konieczne dodatkowe metody diagnostyczne, na przykład badania laboratoryjne, badanie mikroskopowe lub biopsja.

Jakie badania może przeprowadzić lub zlecić dermatolog?

To zależy od konkretnego problemu. Dermatolog może przeprowadzić dermatoskopię, trichoskopię, pobrać materiał do badania mykologicznego, a w razie potrzeby – zlecić badania laboratoryjne, alergologiczne lub biopsję. Zawsze kieruję się zasadą, aby nie zlecać badań tylko dla samej liczby, ale stosować je wtedy, gdy wynik rzeczywiście pomoże ustalić diagnozę lub zmienić taktykę leczenia.

Jak przebiega badanie włosów i skóry głowy?

Jedną z najbardziej miarodajnych metod jest trichoskopia, czyli badanie włosów i skóry głowy pod powiększeniem. Pozwala ona ocenić stan mieszków włosowych, charakter wzrostu włosów oraz dostrzec objawy różnych rodzajów łysienia. Na podstawie wyników można ustalić, czy konieczne są dodatkowe badania lub konsultacje z innymi specjalistami.

Czy dermatolog może skierować pacjenta na testy alergiczne?

Tak, jeśli istnieją kliniczne przesłanki pozwalające podejrzewać alergiczne kontaktowe zapalenie skóry lub inną reakcję alergiczną. Należy jednak pamiętać, że nie każde zaczerwienienie lub swędzenie oznacza alergię. Najpierw należy ocenić objawy i ich historię, a dopiero potem ustalić, jakie badania będą wskazane.

Jak przebiega badanie znamion?

Podstawową metodą jest dermatoskopia, czyli nieinwazyjne badanie skóry przy użyciu specjalnego powiększenia. Pozwala ona dostrzec struktury i cechy charakterystyczne zmiany pigmentowej, których nie da się ocenić gołym okiem. Jeśli zmiana wykazuje podejrzane cechy, lekarz ustala dalszy sposób postępowania – obserwację, usunięcie wraz z badaniem histologicznym lub inne badania.

Dlaczego samodzielna diagnoza zmian skórnych na podstawie zdjęć z Internetu może okazać się niewystarczająca?

Ponieważ bardzo wiele chorób dermatologicznych wygląda podobnie, a czasami nawet poważne i nieszkodliwe zmiany mogą mieć podobny wygląd. Zdjęcie nie zastępuje badania, dermatoskopii ani wywiadu. Internet może być przydatnym źródłem informacji, ale ostateczną diagnozę powinien postawić lekarz.

Kto powinien regularnie poddawać się dermatoskopii?

Dermatoskopia pozwala na znacznie dokładniejszą ocenę zmian skórnych niż zwykłe badanie oględzinowe. Jest to szczególnie ważne w przypadku osób z dużą liczbą pieprzyków, jasną karnacją lub czynnikami ryzyka. Regularna obserwacja pozwala również na porównywanie znamion w czasie i wczesne wykrywanie ewentualnych zmian.

Jak często należy poddawać się dermatoskopii?

To zależy od indywidualnej sytuacji. Osobie bez czynników ryzyka może wystarczyć badanie profilaktyczne zgodnie z zaleceniem dermatologa. Jeśli występuje duża liczba znamion, nietypowe zmiany lub inne czynniki ryzyka, lekarz może zalecić częstsze kontrole. Najważniejsze jest, aby nie czekać na planowe badanie, jeśli znamię nagle uległo zmianie.

Dermatolog Inna Hrushko podczas pracy

Jakie choroby skóry najczęściej wymagają długotrwałego leczenia?

Należą do nich w szczególności atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, trądzik, trądzik różowaty, niektóre postacie łysienia oraz inne przewlekłe choroby skóry. Ważne jest, aby wyjaśnić pacjentowi, że choroby przewlekłe nie zawsze da się wyleczyć w ramach jednej kuracji. Często naszym celem jest osiągnięcie trwałej remisji i kontrolowanie choroby w perspektywie długoterminowej.

Co dermatolog przepisuje w przypadku wypadania włosów?

To zależy od przyczyny wypadania włosów. Właśnie dlatego nie zalecam rozpoczynania leczenia wyłącznie zgodnie z zasadą: „włosy wypadają = potrzebne są witaminy”. Najpierw należy określić rodzaj łysienia, przeprowadzić oględziny i trichoskopię, a w razie potrzeby dodatkowe badania. Dopiero potem dobiera się odpowiednie leczenie.

Jak obecnie leczy się trądzik?

Współcześnie leczenie trądziku dobiera się w zależności od stopnia zaawansowania choroby, rodzaju zmian skórnych, wieku oraz indywidualnych cech pacjenta. Mogą to być preparaty do stosowania zewnętrznego, terapia ogólnoustrojowa lub ich połączenie.

„Złotym standardem” jest właśnie terapia ogólnoustrojowa. Zapewnia ona najlepsze wyniki i najdłuższe okresy remisji.

Dlaczego niektóre choroby skóry mają skłonność do nawrotów?

Choroby skóry często nawracają, ponieważ choć objawy ustępują, to skóra i organizm pozostają podatne na ponowne wystąpienie schorzenia.

Nawrót choroby mogą wywołać stres, zmiany hormonalne, infekcje, słońce, klimat, zaburzenia bariery skórnej oraz inne czynniki wyzwalające. Dlatego ważne jest nie tylko leczenie zaostrzeń, ale także terapia podtrzymująca i profilaktyka.

Czym dermatologia różni się od kosmetologii i medycyny estetycznej?

Mówiąc najprościej: dermatolog leczy skórę, kosmetolog dba o nią, a medycyna estetyczna pomaga poprawić jej wygląd.

Jakie zabiegi kosmetyczne i medycyny estetycznej wykonuje Pani najczęściej?

Najczęściej wykonuję zabiegi iniekcyjne: terapię z użyciem toksyny botulinowej, biorewitalizację oraz bioreparację skóry. Wybór zabiegu zawsze zależy od stanu skóry i indywidualnych potrzeb pacjenta.

W jakich przypadkach stosuje się mezoterapię igłową i biorewitalizację skóry?

Mezoterapia igłowa i biorewitalizacja stosowane są w celu poprawy jakości skóry, jej nawilżenia oraz utrzymania jędrności.

Mezoterapia jest częściej stosowana do korygowania konkretnych problemów – matowości, suchości, nierównego kolorytu, pierwszych zmian związanych z wiekiem, a także do pielęgnacji skóry głowy.

Biorewitalizacja jest w większym stopniu ukierunkowana na głębokie nawilżenie, zwiększenie elastyczności oraz poprawę ogólnego stanu skóry, zwłaszcza w przypadku zmian związanych z wiekiem i spadku jędrności.

Jakie są wskazania do zabiegów z wykorzystaniem toksyny botulinowej i kwasu hialuronowego?

Toksyna botulinowa jest najczęściej stosowana w celu korekcji zmarszczek mimicznych, a także w przypadku nadmiernej potliwości i niektórych innych wskazań medycznych.

Kwas hialuronowy stosuje się w celu nawilżenia i poprawy jakości skóry, przywrócenia objętości, korekcji konturów oraz pewnych zmian związanych z wiekiem.

Czy przed zabiegiem medycyny estetycznej zawsze konieczna jest konsultacja?

Tak, konsultacja jest konieczna. Przed każdym zabiegiem ważne jest, aby ocenić stan skóry, ustalić wskazania i przeciwwskazania oraz dobrać metodę dokładnie dostosowaną do potrzeb pacjenta.

Dermatolog podczas pracy

Czy odżywianie, stres i sen wpływają na kondycję skóry?

Odżywianie, stres i sen mają bezpośredni wpływ na stan skóry. Zbilansowana dieta dostarcza jej niezbędnych składników odżywczych, przewlekły stres może nasilać stany zapalne i pogłębiać problemy dermatologiczne, a pełnowartościowy sen jest niezbędny do regeneracji skóry.

Czy nieodpowiednia pielęgnacja może pogorszyć trądzik, atopowe zapalenie skóry lub inne choroby skóry?

Tak, niewłaściwie dobrana pielęgnacja może pogorszyć przebieg wielu chorób skóry. Agresywne środki, nadmierne oczyszczanie lub nieodpowiednie składniki aktywne mogą uszkodzić barierę skórną, nasilać stany zapalne, suchość i wrażliwość. Dlatego ważne jest, aby dobierać środki pielęgnacyjne odpowiednio do stanu i potrzeb skóry.

Jakie błędy w pielęgnacji skóry pacjenci popełniają najczęściej?

Najczęściej pacjenci albo zbyt agresywnie oczyszczają skórę, albo stosują nadmierną ilość środków aktywnych. Często też zaniedbują stosowanie filtrów SPF, ciągle zmieniają kosmetyki i próbują samodzielnie leczyć choroby skóry bez konsultacji z lekarzem.

Jak chronić skórę przed czerniakiem i innymi rodzajami raka skóry?

Najważniejsze jest, aby chronić skórę przed promieniowaniem UV: stosować filtr SPF 50, unikać bezpośredniego nasłonecznienia i solarium. Ważne jest również regularne sprawdzanie skóry i zgłaszanie się do dermatologa w przypadku pojawienia się lub zmiany w wyglądzie znamion, plam lub innych zmian skórnych.

Czy kremy z filtrem przeciwsłonecznym należy stosować przez cały rok?

Tak, zwłaszcza jeśli występuje skłonność do przebarwień, duża liczba pieprzyków lub długotrwale przebywa się na świeżym powietrzu. Filtr SPF chroni skórę przed promieniowaniem ultrafioletowym, dlatego warto go stosować przez cały rok, zwłaszcza na odsłoniętych obszarach skóry. Jest to również ważny element profilaktyki fotostarzenia skóry.

Czy trądzik to rzeczywiście problem wyłącznie nastolatków?

Nie, trądzik to nie tylko problem nastolatków. Może pojawić się po raz pierwszy w wieku dorosłym lub utrzymywać się po okresie dojrzewania. U dorosłych często istotną rolę odgrywają zmiany hormonalne, stres, predyspozycje genetyczne oraz niewłaściwa pielęgnacja skóry. Główna przyczyna trądziku nie jest do dziś znana nauce.

Czy choroby skóry zawsze wynikają z niewłaściwej higieny?

Nie, wcale nie zawsze. Większość chorób skóry nie wynika z higieny, lecz z predyspozycji genetycznych, działania układu odpornościowego, zmian hormonalnych, infekcji i innych czynników. Nadmierne oczyszczanie skóry może wręcz pogorszyć jej stan.

Czy można bezpiecznie leczyć choroby skóry domowymi środkami?

Niektóre łagodne schorzenia można łagodzić poprzez odpowiednią pielęgnację domową, jednak samodzielne leczenie chorób skóry nie zawsze jest bezpieczne. Ważne jest, aby najpierw postawić prawidłową diagnozę, ponieważ niewłaściwe leczenie może pogorszyć stan lub zamaskować objawy.

Czy można zarazić się łuszczycą lub atopowym zapaleniem skóry?

Nie, ani łuszczycą, ani atopowym zapaleniem skóry nie można się zarazić. Są to choroby niezakaźne, które nie przenoszą się z człowieka na człowieka. Ich rozwój wiąże się z predyspozycjami genetycznymi, specyfiką układu odpornościowego oraz wpływem czynników zewnętrznych.

Czy są jeszcze jakieś inne mity dotyczące zdrowia skóry, z którymi spotyka się Pani w swojej pracy?

Jednym z powszechnych mitów jest przekonanie, że częstsze strzyżenie włosów sprawi, że będą one rosły szybciej i staną się gęstsze. W rzeczywistości strzyżenie nie wpływa na tempo wzrostu włosów, ponieważ wzrost odbywa się od nasady. 

Mitem jest również twierdzenie, że tłustą skórę należy stale osuszać, a trądzik można „wyleczyć” za pomocą agresywnych zabiegów pielęgnacyjnych. Takie działanie może jedynie uszkodzić barierę skórną i nasilić stan zapalny.

Mitem jest też przekonanie, że im droższe kosmetyki, tym są one skuteczniejsze. Tak naprawdę nie liczy się cena ani marka, ale odpowiednio dobrane składniki aktywne oraz regularność pielęgnacji.

Dermatolog Inna Hrushko