Wydzielina z pochwy – kiedy jest normą, a kiedy może świadczyć o chorobie?

Czym jest wydzielina z pochwy?

Wydzielina z pochwy to płyn składający się z komórek nabłonkowych, transsudatu (płynu surowiczego o charakterze niezapalnym), mikroflory i śluzu. Pełni funkcję ochronną, zapobiegając wysychaniu pochwy i przedostawaniu się infekcji (chorób przenoszonych drogą płciową, infekcji drożdżakowych, bakteryjnego zapalenia pochwy). Skład i ilość wydzieliny są indywidualne dla każdej kobiety.

Rodzaje wydzieliny z pochwy

Wydzielina z pochwy podlega kilku klasyfikacjom, różniącym się w zależności od ilości śluzu, konsystencji, koloru i zapachu. Rodzaje wydzieliny z pochwy:

• według ilości śluzu z pochwy: skąpa, obfita, normalna;
• według konsystencji: płynna, gęsta, serowata, pienista;
• według koloru: przezroczysta, biała, krwista, żółta, zielona;
• według zapachu: bezzapachowa, o słodkawym lub kwaśnym zapachu.

Wydzielina z pochwy zmienia się w trakcie cyklu miesiączkowego. Jej konsystencja, kolor i zapach mogą różnić się w zależności od fazy cyklu, aktywności seksualnej, stosowania środków antykoncepcyjnych oraz obecności chorób lub zaburzeń.

Jaka wydzielina z pochwy uznawana jest za prawidłową?

Prawidłowa wydzielina powinna mieć przezroczysty lub biały kolor i być bezwonna. Charakterystyka wydzieliny z pochwy w normalnych warunkach:

• konsystencja – od wodnistej i lepkiej do gęstej i mazistej, w zależności od cyklu miesiączkowego;
• kolor – przezroczysta, mlecznobiała lub brudnobiała;
• zapach – ledwo wyczuwalny;
• ilość – wpływa na nią owulacja, przyjmowanie środków antykoncepcyjnych oraz ciąża. Normalna dzienna ilość śluzu wynosi 1–4 ml.

Za normę uważa się wodnistą lub śluzową wydzielinę. Jej ilość zależy od aktywności hormonalnej.

Nieprawidłowa wydzielina (upławy)

Mikroflora pochwy ulega zmianie w wyniku zakażenia, które może powodować zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej oraz osłabienie funkcji ochronnych błony śluzowej. Na obecność czynnika zakaźnego może wskazywać nieprawidłowa wydzielina. Upławy mogą być:

• ropna lub krwawa;
• zielona, żółta, szarawa;
• pienista lub serowata;
• nadmiernie obfita;
• towarzyszy jej zapach stęchlizny lub zgnilizny.

Zmianom w charakterze wydzieliny pochwowej mogą towarzyszyć pieczenie i swędzenie pochwy oraz obrzęk warg sromowych. Może pojawić się także ból podczas oddawania moczu i stosunku płciowego.

Prawidłowa i nieprawidłowa wydzielina pochwowa

Żółtawa wydzielina

Żółta wydzielina pochwowa może być skutkiem zaburzeń hormonalnych organizmu, erozji szyjki macicy oraz chorób przenoszonych drogą płciową (chlamydioza, rzęsistkowica). Żółtym upławom i swędzeniu mogą towarzyszyć bóle w dolnej części brzucha, gorączka oraz zaburzenia cyklu miesiączkowego.

Brązowa wydzielina

Brązowe upławy mogą być objawem polipa macicy, endometriozy lub ciąży pozamacicznej. Ciemne upławy mogą również wskazywać na przewlekłe zapalenie błony śluzowej macicy. Inne przyczyny brązowej wydzieliny pochwowej:

• owulacja. U niektórych kobiet mogą występować niewielkie krwiste upławy, które mieszają się z wydzieliną pochwową i nabierają brązowego koloru;
• zmiany hormonalne w organizmie. Podczas stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych w pierwszych miesiącach ich przyjmowania;
• ciąża. Brązowa wydzielina może być objawem krwawienia implantacyjnego (we wczesnym okresie ciąży) lub wskazywać na zagrożenie poronieniem, odklejeniem łożyska lub poronieniem zatrzymanym;
• premenopauza. Zmiany hormonalne przed menopauzą mogą prowadzić do nieregularnego złuszczania się błony śluzowej macicy, podczas którego krew wydziela się powoli, ulega utlenieniu i nabiera ciemnego odcienia;
• zabiegi chirurgiczne. Po operacjach ginekologicznych, aborcjach lub porodach;
• infekcje. Niektórym chorobom przenoszonym drogą płciową (rzęsistkowica, chlamydioza), a także stanom zapalnym narządów miednicy mniejszej mogą towarzyszyć brązowe upławy.

Brązowe upławy przed miesiączką oraz bezpośrednio po niej mogą być zarówno zjawiskiem normalnym (pojawiają się na dzień lub dwa przed rozpoczęciem miesiączki i są związane ze stopniowym rozpoczęciem złuszczania się błony śluzowej macicy), jak i oznaką zaburzeń (gdy trwają dłużej niż dwa–trzy dni i towarzyszy im ból oraz nieprzyjemny zapach). U niektórych kobiet nieznaczna ciemna wydzielina przed miesiączką może być indywidualną cechą cyklu.

Brązowe upławy mogą być również zjawiskiem normalnym w trakcie ustalania się cyklu u nastoletnich dziewcząt, kiedy miesiączka dopiero się kształtuje. W każdym przypadku, aby postawić dokładną diagnozę, należy zgłosić się do ginekologa.

Zielona wydzielina

Zielona wydzielina z pochwy może wskazywać na obecność infekcji bakteryjnej (waginoza, rzęsistkowica, rzeżączka, zapalenie sromu i pochwy). Upławy o zielonkawym kolorze, bez zapachu i swędzenia, mogą pojawić się w wyniku długotrwałej terapii antybiotykowej, zaburzeń równowagi hormonalnej lub nieprzestrzegania zasad higieny osobistej.

Wydzielina krwista

Krwiste upławy, niezwiązane z miesiączką, mogą być spowodowane infekcjami przenoszonymi drogą płciową, polipem macicy, zespołem policystycznych jajników lub okresem okołomenopauzalnym. Krwista wydzielina może pojawić się także w ciągu pierwszych trzech miesięcy stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Różowawe upławy mogą być zjawiskiem normalnym w okresie owulacji.

Przyczyny upławów

Krwiste, ciemne lub ropne upławy, którym towarzyszy nieprzyjemny zapach, swędzenie i ból, mogą wskazywać na chorobę zakaźną. Przyczyny upławów:

• waginoza bakteryjna;
• zapalenie szyjki macicy;
• rzeżączka (zakażenie układu moczowo-płciowego);
• choroby zapalne narządów miednicy mniejszej (zapalenie błony śluzowej macicy, zapalenie mięśni macicy, zapalenie jajowodów);
• zapalenie pochwy (zapalenie błony śluzowej pochwy);
• infekcja pochwy;
• dysplazja macicy;
• menopauzalny zespół układu moczowo-płciowego.

Przyczyną nieprawidłowej wydzieliny z pochwy może być również zapalenie sromu (zapalenie błon śluzowych i tkanek miękkich zewnętrznych narządów płciowych). Patologiczna wydzielina może być wywoływana przez choroby zakaźne, na przykład chlamydiozę i trichomonozę.

Jak cykl menstruacyjny wpływa na wydzielinę?

Zmiany w śluzie szyjki macicy zachodzą w wyniku zmian hormonalnych w trakcie cyklu menstruacyjnego. Poziom estrogenu wzrasta przed owulacją, a szyjka macicy wytwarza śluz o konsystencji białka jajka. Po owulacji poziom estrogenu spada, a poziom progesteronu wzrasta.

Ciemna wydzielina może wynikać z wydalania fragmentów złuszczonego nabłonka wraz ze skrzepami krwi. Na początku miesiączki (jeden lub dwa dni) krwawienie może być dość obfite, a wydzielina może zawierać niewielkie skrzepy.

Wydzielina w trakcie owulacji

Wydzielina podczas przyjmowania antybiotyków

Przyjmowanie antybiotyków może zaburzyć mikroflorę pochwy, powodując pojawienie się białych, pienistych lub serowatych upławów, które mogą mieć gnilny zapach. Szare lub żółte upławy po zażyciu antybiotyków pojawiają się z powodu zmniejszenia liczby bakterii pełniących funkcje ochronne.

Wydzielina przy nowotworach

Wydzielina z pochwy w przypadku nowotworu może mieć wodnistą konsystencję i nieprzyjemny zapach. Rozwój raka szyjki macicy charakteryzuje się krwawymi upławami u kobiet po menopauzie, po stosunku płciowym, a także między miesiączkami.

Upławy z pochwy po operacji

Lekkie krwawienie z pochwy lub wydzieliny z pochwy po operacji są zjawiskiem normalnym. W miarę rozpuszczania się szwów może pojawić się różowa, brązowa lub żółta wydzielina.

Wydzielina w przebiegu chorób przenoszonych drogą płciową

Zmiana koloru, konsystencji i zapachu wydzieliny może wskazywać na obecność infekcji przenoszonej drogą płciową. Wydzielina z pochwy w przypadku chorób przenoszonych drogą płciową:

• mętna, krwawa, gęsta (w przypadku rzeżączki);
• przezroczysta, biała, żółtawa lub zielona, o nieprzyjemnym zapachu (w przypadku rzęsistkowicy);
• żółtawa, o nieprzyjemnym zapachu (w przypadku chlamydiozy).

Wiele schorzeń może przebiegać bezobjawowo, co utrudnia wczesną diagnozę. Regularne wizyty u ginekologa pomogą wykryć zmiany chorobowe i wdrożyć leczenie chorób przenoszonych drogą płciową we wczesnym stadium.

Wydzielina w czasie ciąży

Ilość przezroczystej i mlecznobiałej wydzieliny z pochwy w czasie ciąży wzrasta, ponieważ pozwala ona zapobiegać rozprzestrzenianiu się infekcji do macicy. Wydzielina nie powinna mieć nieprzyjemnego zapachu. Pod koniec ciąży ilość wydzieliny jest jeszcze większa. W ostatnim tygodniu wydzielina z pochwy może zawierać pasma lepkiego, galaretowatego, różowego śluzu.

Wydzielina z pochwy u nastolatek

Wydzielina z pochwy u dziewcząt jest zjawiskiem normalnym, nawet przed wystąpieniem pierwszej miesiączki. Zazwyczaj wydzielina u nastolatek ma przezroczysty lub biały kolor. Zmiany koloru, konsystencji i zapachu mogą wskazywać na obecność chorób przenoszonych drogą płciową, stanów zapalnych narządów miednicy mniejszej, a także ciał obcych w pochwie (pozostawionych tamponów). Przestrzeganie zasad higieny intymnej u nastoletnich dziewcząt pozwala zmniejszyć ryzyko wystąpienia chorób ginekologicznych.

Wydzielina po stosunku

Wydzielina z pochwy przed, w trakcie i po stosunku jest uważana za zjawisko normalne. Przezroczysta i obfita wydzielina pochwowa powstaje w wyniku zwiększonego napływu krwi do narządów płciowych. Krwiste wydzieliny podczas stosunku mogą być oznaką urazu błony śluzowej, a także wskazywać na obecność chorób przenoszonych drogą płciową.

Jaka wydzielina jest normą w okresie menopauzy?

Normalna wydzielina w okresie menopauzy ma kolor biały lub przezroczysty. Ilość i konsystencja śluzu szyjkowego w okresie menopauzy zależą od indywidualnych cech organizmu. Wydzielina w okresie menopauzy nie przykleja się do ścianek pochwy i nie ma nieprzyjemnego zapachu.

U kobiet po menopauzie może rozwinąć się atrofia pochwy spowodowana spadkiem poziomu estrogenu, w wyniku czego ścianki pochwy ulegają zmniejszeniu. Wydzielina śluzowa w okresie pomenopauzalnym o żółtym lub szarym kolorze może świadczyć o podwyższonym odczynie zasadowym i namnażaniu się bakterii w pochwie.

O czym świadczy zapach wydzieliny z pochwy?

Zapach wydzieliny z pochwy jest związany między innymi z naturalnym pH pochwy i składem jej mikroflory. Prawidłowa wydzielina pomaga utrzymać równowagę biologiczną oraz chroni przed rozwojem infekcji. W warunkach fizjologicznych jej zapach jest zwykle delikatny, lekko kwaśny lub nieco słodkawy. W czasie menstruacji może pojawić się subtelna metaliczna nuta, związana z obecnością krwi miesiączkowej.

Wydzielina z pochwy o nieprzyjemnym zapachu może być objawem infekcji lub stanu zapalnego. Kwaśny zapach wskazuje na grzybicę. Zapach gnicia lub amoniaku może świadczyć o zapaleniu pochwy, słodkawy – grzybicy, a „rybi” – infekcji bakteryjnej (waginozie).