Dermatofibroma (włókniak twardy) to łagodny nowotwór, który wyglądem przypomina pieprzyk. Najczęściej pojawia się na skórze łydek, ale może też wystąpić na rękach, ramionach, tułowiu, stopach czy plecach.
Czym jest dermatofibroma?
Włókniaki (fibromy) wyglądem przypominają pieprzyki lub guzki na skórze, są łagodne i nie wymagają leczenia. W niektórych przypadkach (przy bólu, swędzeniu, zwiększeniu rozmiarów) nowotwory te powodują dyskomfort.
Istnieje kilka odmian zmian włóknistych na skórze. Rodzaje włókniaków twradych:
- komórkowy. Charakteryzuje się wysokim prawdopodobieństwem nawrotu i przerzutów;
- nabłonkowy. Wizualnie przypomina polipoidalny czerwony guzek, dlatego często mylnie uznaje się go za polipa skóry;
- aneurysmatyczny. Szybko rosnący guzek o barwie niebiesko-brązowej;
- atypowy. Pseudosarkomatyczna dermatofibroma z ogniskowymi obszarami złożonymi z dużych komórek polimorficznych (różniących się kształtem, strukturą i rozmiarem);
- hemosyderotyczny. Może charakteryzować się zabarwieniem (pigmentacja), czasami mylony z czerniakiem.
Wyróżnia się również włókno-kolagenowe, lipidowe i jasnokomórkowe włókniaki skóry. Rodzaj zmiany określa lekarz po badaniu.
Jakie są przyczyny powstawania włókniaków twardych?
Przyczyną powstawania włókniaków jest rozrost komórek pod powierzchnią skóry.
Według badań czynnikiem wywołującym mogą być urazy (niewielkie skaleczenia, ukąszenia owadów). Schorzenie to może również pojawić się w wyniku osłabienia odporności na tle HIV, białaczki lub tocznia rumieniowatego układowego. Osoby z chorobami przewlekłymi są bardziej podatne na rozwój dermatofibromy. Dokładniejsze przyczyny powstawania włókniaków twardych nie są znane. Nie ma dowodów na dziedziczny charakter tej choroby.
Jak wygląda włókniak twardy na skórze?
Dermatofibroma wygląda jak niewielki guzek. Jego wymiary są zazwyczaj niewielkie (do jednego centymetra średnicy), ale zdarzają się też większe zmiany (około 15 mm). W dotyku dermatofibroma jest twarda, może swędzieć, być wrażliwa, bolesna.
Czasami zmiana ma kształt wgłębienia – środek zmiany „zapada się”, a brzegi wokół niej marszczą się. Kolor włókniaka twardego waha się od fioletowego do różowego, czasami wydaje się szary lub brązowy.
Gdzie może pojawić się dermatofibroma?
Twarde zmiany skórne mogą pojawić się w dowolnym miejscu na ciele, ale zazwyczaj dermatofibromy powstają na rękach lub nogach. Najczęściej widoczne są na łydkach oraz w okolicy ramion (u kobiet). Według statystyk u 74% osób włókniak zlokalizowany jest na kończynach, u 23% – na tułowiu, a u 3% – na szyi i twarzy.
U kogo może pojawić się włókniak na skórze?
Włókniak może pojawić się u mężczyzn i kobiet w różnym wieku. Dermatofibroma na skórze rąk i nóg rozwija się w wieku 20–50 lat. Średni wiek pacjentów wynosi 48 lat. Według badań schorzenie to występuje dwukrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn.
Na czym polega niebezpieczeństwo związane z naroślami na skórze?
Niebezpieczeństwo związane z dermatofibromą polega na tym, że w rzadkich przypadkach nowotwór może powodować przerzuty. W przypadku szybkiego powiększania się narośli na skórze, jej nieprawidłowego kształtu, zmiany wyglądu lub nietypowego umiejscowienia należy zgłosić się do lekarza, aby wykluczyć inne niebezpieczne schorzenia (czerniaka, raka podstawnokomórkowego). W razie potrzeby konieczne może być wykonanie pełnego badania organizmu.
Jak rozpoznać dermatofibromę?
Zazwyczaj rozwój dermatofibromy przebiega bezobjawowo. Pacjent zwraca uwagę na niewielki guzek pod skórą, który może pojawić się w dowolnym miejscu na ciele. Typowe objawy dermatofibromy:
- rozmiar do jednego centymetra średnicy;
- przy uciskaniu palcami mogą tworzyć się wgłębienia (środek zmiany „zapada się” w dół);
- czasami nowotwór powoduje dyskomfort i niewielką bolesność przy dotknięciu.
W przypadku urazu (na przykład podczas golenia) dermatofibroma na twarzy, nodze lub ręce może krwawić. Powierzchnia włókniaka jest zazwyczaj gładka, czasami może występować łuszczenie się. Rozmiary fibromy z czasem się nie zmieniają. Narośl na skórze może występować pojedynczo lub w grupie.
Jak leczyć dermatofibromę?
W większości przypadków włókniak na nodze lub ręce nie wymaga leczenia. Jeśli zmiany są zbyt duże, dermatofibroma uległa zapaleniu lub powoduje dyskomfort fizyczny lub kosmetyczny, może być konieczne jej usunięcie. Jeśli pacjent odczuwa swędzenie, lekarz może zalecić miejscową terapię kortykosteroidami o niskiej mocy.
Dermatofibroma: jak pozbyć się guzka?
Istnieje kilka sposobów na pozbycie się guzka na skórze. Metody usuwania włókniaka:
- usunięcie chirurgiczne. Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym. Istnieje ryzyko powstania blizny liniowej, której rozmiar może przewyższać rozmiar pierwotnego narośla;
- kriodestrukcja. Polega na zamrażaniu narośla ciekłym azotem. Nie wymaga specjalnej pielęgnacji ani rekonwalescencji po zabiegu. W przypadku kriodestrukcji możliwe jest uszkodzenie zakończeń nerwowych, obrzęk obszaru poddanego zabiegowi oraz bliznowacenie tkanki. U osób o ciemnej karnacji w miejscu zabiegu może na dłuższy czas zmienić się kolor skóry;
- usunięcie laserowe. Nowotwór poddaje się działaniu wiązki laserowej. Wysoka temperatura zapewnia wycięcie niewielkiej narośli na skórze, przy czym wykluczone jest zakażenie lub krwawienie. Po usunięciu dermatofibromy laserem mogą pozostać blizny, ale są one niewielkie i kolorem praktycznie nie różnią się od skóry. Bezpośrednio po zabiegu może wystąpić obrzęk i zaczerwienienie w miejscu zabiegu, które ustępują w ciągu 72 godzin.
Czy dermatofibromę należy usunąć?
Nie ma medycznych wskazań do usunięcia narośli. Dermatofibromy można pozbyć się ze względów kosmetycznych lub w przypadku odczuwania dyskomfortu (swędzenia, bólu). Usunięcie przeprowadza się również w przypadku rozrostu narośli do dużych rozmiarów, co zdarza się rzadko.
Jaki lekarz usuwa narośla skórne?
Leczeniem dermatofibromy zajmuje się dermatolog. Przed zabiegiem usuwania wyznacza się badania, obejmujące oględziny przy użyciu dermatoskopu.
Czy usuwanie dermatofibromy jest bolesne?
Przed zabiegiem wykonuje się znieczulenie miejscowe, dlatego ból jest całkowicie nieobecny lub minimalny. Podczas zabiegu usunięcia włókniaka twardego pacjent może odczuwać dyskomfort.
Jak przygotować się do usunięcia włókniaka ze skóry?
Nie jest wymagane żadne specjalne przygotowanie przed usunięciem włókniaka ze skóry. Jeśli pacjent przyjmuje określone leki, powinien poinformować o tym lekarza. Być może konieczne będzie tymczasowe wstrzymanie ich przyjmowania lub lekarz zmieni dawkowanie.
Jak usunąć narośl na skórze w domu?
Samodzielne usuwanie włókniaka może prowadzić do powstawania blizn, grozi nieprawidłowym gojeniem się lub zakażeniem rany.
W przypadku wykrycia jakichkolwiek nowotworów na ciele zaleca się umówienie się na wizytę u dermatologa, który przeprowadzi badanie i w razie potrzeby usunie włókniaka ze skóry.
Dlaczego nie wolno odrywać narośli ze skóry?
Nie wolno samodzielnie odrywać małych narośli czy czerwonych zmian na skórze. Takie działania mogą prowadzić do zakażenia rany lub niekontrolowanego krwawienia, co jest niebezpieczne dla zdrowia. Ponadto po usunięciu narośli w warunkach domowych w miejscu zmiany może pozostać blizna, której trudno będzie się pozbyć.
Czy może dojść do nawrotu dermatofibromy?
Istnieje prawdopodobieństwo nawrotu dermatofibromy po usunięciu. Szczególnie w przypadku dermatofibromy komórkowej, która rozprzestrzenia się głębiej w skórę. Inne rodzaje włókniaków rzadziej nawracają (mniej niż jeden przypadek na 50).
Czy z włókniaka twardego może wydzielać się płyn?
Włókniak to łagodna zmiana skórna, dlatego nie powinien wydzielać żadnego płynu. Wszelkie zmiany, w tym pojawienie się nacieku w dermatofibromie, mogą świadczyć o rozwoju nowotworu złośliwego i wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej oraz wykonania dermatoskopii.
Czy znamię to włókniak?
Znamię (pieprzyk) nie jest włókniakiem. Znamię powstaje z komórek zwanych melanocytami. Dermatofibromy składają się z komórek włóknistych, które znajdują się głębiej w skórze. W przeciwieństwie do znamion włókniaki są twardsze. Niebezpieczeństwo związane ze znamionami polega na tym, że mogą one przekształcić się w nowotwór złośliwy, natomiast włókniaki rzadko ulegają złośliwieniu.
