Czym jest obrzezanie u mężczyzn?
Obrzezanie (cyrkumcyzja) u mężczyzn to zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu części napletka prącia. Napletek to skóra pokrywająca żołądź prącia, odsłaniająca ją podczas erekcji. Podczas obrzezania napletek jest usuwany (częściowo lub całkowicie), co zapewnia stałe odsłonięcie żołędzi prącia.
Po co wykonuje się obrzezanie?
Obrzezanie wykonuje się ze względów medycznych, przekonań religijnych, tradycji kulturowych lub osobistych preferencji. Jednym z powodów obrzezania u mężczyzn jest na przykład chęć ułatwienia higieny narządów płciowych. Wskazania medyczne do obrzezania u dzieci i dorosłych obejmują:
- stulejkę (fimozę) – stan, w którym napletek nie odsuwa się od żołędzi prącia, powodując dyskomfort, ból i trudności w oddawaniu moczu;
- parafimozę (załupek) – stan urologiczny wymagający natychmiastowej interwencji, w którym napletek utknie za żołędzią prącia (granicą oddzielającą żołądź od trzonu prącia), powodując zaburzenia krążenia, zastój żylny, obrzęk i potencjalną martwicę);
- zapalenie żołędzi prącia – spowodowane infekcjami lub chorobami dermatologicznymi;
- zapalenie napletka prącia;
- jednoczesne zapalenie żołędzi i napletka prącia;
- obecność nowotworów złośliwych lub przednowotworowych, a także brodawek na napletku.
Wskazaniem do obrzezania jest również konieczność długotrwałego okresowego cewnikowania. Obrzezanie u mężczyzn może być korzystne w zmniejszaniu ryzyka nowotworów prącia, infekcji dróg moczowych oraz chorób przenoszonych drogą płciową (np. HIV, wirusa brodawczaka ludzkiego, wrzodu wenerycznego, kiły).
Stadia (stopnie) rozwoju stulejki
Jakie są rodzaje obrzezania?
Istnieją dwa rodzaje obrzezania: całkowite i częściowe. W przypadku całkowitego obrzezania usuwany jest cały napletek, odsłaniając żołądź prącia. Podczas obrzezania częściowego usuwa się tylko część napletka – zazwyczaj górną, odsłaniając czubek prącia, podczas gdy dolna część lub korona żołędzi pozostają pokryte pozostałą tkanką napletka.
Zalety obrzezania
Jedną z zalet zabiegu obrzezania u mężczyzn jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia chorób przenoszonych drogą płciową (np. HIV). Inne zalety obrzezania:
- zmniejszenie ryzyka infekcji dróg moczowych;
- zmniejszenie prawdopodobieństwa wystąpienia raka prącia;
- ułatwienie utrzymania higieny intymnej, wyeliminowanie konieczności dokładnego czyszczenia obszaru pod napletkiem;
- zmniejszenie ryzyka wystąpienia chorób zapalnych (np. zapalenia żołędzi prącia, zapalenia żołędzi i napletka, stulejki, załupka).
Po zabiegu obrzezania u mężczyzn mniejsze jest prawdopodobieństwo gromadzenia się pod napletkiem mastki – wydzieliny, która może powodować nieprzyjemny zapach, stany zapalne i sprzyjać rozwojowi infekcji. Ponadto zabieg obrzezania u mężczyzn zmniejsza ryzyko ucisku napletka podczas aktywności fizycznej i zbliżeń intymnych.
Wady obrzezania
Jedną z wad obrzezania u mężczyzn jest zwiększone ryzyko podrażnień spowodowane brakiem napletka, który chroni żołądź prącia. Inne potencjalne wady obrzezania:
- ryzyko powikłań (np. infekcji, krwawień lub słabego gojenia się rany po operacji);
- zmniejszenie wrażliwości żołędzi, co może wpłynąć na przyjemność seksualną;
- prawdopodobieństwo powikłań kosmetycznych w przypadku nieprawidłowego wykonania operacji i konieczności powtórzenia zabiegu.
Po zabiegu obrzezania u mężczyzn może zmniejszyć się naturalne nawilżenie. Usunięcie napletka jest nieodwracalne i zmienia naturalną strukturę narządu płciowego.
Obrzezanie chłopców
Obrzezanie chłopców można przeprowadzić w każdym wieku. Zazwyczaj zabieg ten wykonuje się w ciągu pierwszych 24–72 godzin życia dziecka. W niektórych kulturach (na przykład w kulturze żydowskiej) obrzezanie dzieci przeprowadza się w ósmym dniu życia.
Zabieg obrzezania u noworodków płci męskiej jest zazwyczaj wykonywany w warunkach szpitalnych przez pediatrę, położnika lub urologa. Podczas zabiegu stosuje się środki znieczulające (kremy lub zastrzyki) w celu zmniejszenia bólu, a po nim lekarz może przepisać leki przeciwbólowe. Obrzezanie noworodków płci męskiej trwa 10–20 minut. Podczas zabiegu rodzice mogą przebywać przy dziecku.
Jeśli dziecko miało komplikacje podczas porodu lub urodziło się przed terminem, lekarz może zalecić odłożenie obrzezania do czasu całkowitego wyzdrowienia. Niektórzy rodzice odkładają obrzezanie dziecka, aby w wieku dorosłym sam mógł podjąć decyzję o zasadności zabiegu.
Jak przebiega zabieg obrzezania?
Operację usunięcia napletka można przeprowadzić przy użyciu różnych technik. Podstawowe metody obrzezania przedstawiono w tabeli.
| Metody obrzezania napletka | |
| Metoda | Charakterystyka |
| Zacisk Mogen | Stosuje się metalową osłonkę, która chroni żołądź prącia. Napletek jest odciągany, zakłada się osłonkę, a nadmiar skóry usuwa się skalpelem. Aby zatrzymać krwawienie, ranę się opatruje. |
| Plastibell | Stosuje się plastikowy pierścień z rowkiem, który umieszcza się między żołędzią a napletkiem. Do jego założenia stosuje się wstępne grzbietowe nacięcie chirurgiczne. Napletek jest lekko odciągany do przodu, a materiał owija się wokół rowka i mocno zawiązuje. Dopływ krwi zostaje odcięty, a napletek odpada samoczynnie po siedmiu–dziesięciu dniach. Metoda ta wiąże się z minimalnym ryzykiem krwawienia. |
| Zacisk Gomco | Wykorzystuje się metalowy pierścień i zacisk do unieruchomienia napletka. Napletek usuwa się po odcięciu dopływu krwi, po czym zakłada się szwy hemostatyczne w celu zatrzymania krwawienia. |
| Shang Ring | Jest to obrzezanie bez szwów. Stosuje się plastikowy pierścień, który ściska napletek między dwoma pierścieniami koncentrycznymi, a ten samoczynnie odpada po siedmiu–dziesięciu dniach. |
| PrePex | Urządzenie do obrzezania, które składa się z pierścienia ustalającego, pierścienia wewnętrznego i pierścienia elastycznego. Napletek zostaje ściśnięty, co powoduje martwicę niedokrwienną i złuszczanie tkanki po tygodniu bez konieczności stosowania znieczulenia. |
| Tara Klamp | Plastikowy zacisk, który unieruchamia napletek między pierścieniem zewnętrznym a rurką wewnętrzną. Nadmiar skóry usuwa się za pomocą płytki prowadzącej. Żołądź i wędzidełko są chronione przed uszkodzeniami. |
| Nacięcie grzbietowe | Lekarz wykonuje nacięcie w górnej części napletka w celu zapobiegania fimozie i parafimozie. Zazwyczaj stosuje się je jako część innych metod obrzezania w celu poszerzenia pierścienia zewnętrznego. |
| Wycięcie | Lekarz wykonuje nacięcie w kształcie pierścienia wokół trzonu prącia, usuwając pasek skóry. Brzegi rany zszywa się szwami wchłanialnymi. Wymaga to ostrożności, aby chronić żołądź i zapobiec urazom. |
| Laserowe obrzezanie napletka | Laser wykorzystuje się do precyzyjnego i dokładnego nacięcia napletka. Metoda ta minimalizuje krwawienie i zmniejsza ryzyko infekcji. |
Jak przebiega zabieg obrzezania?
Zabieg obrzezania przeprowadza urolog, zazwyczaj w warunkach ambulatoryjnych. U dorosłych obrzezanie wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, blokującym nerwy wokół prącia, lub w znieczuleniu ogólnym, jeśli konieczne jest całkowite wyeliminowanie bólu. Główne etapy operacji związanej z obrzezaniem obejmują:
- Dezynfekcję operowanego obszaru.
- Usunięcie napletka po dokładnym zmierzeniu jego objętości.
- W razie potrzeby wykonanie plastyki wędzidełka napletka w celu wyeliminowania jego napięcia.
- Zabieg kauteryzacji naczyń krwionośnych (koagulacja) w celu zatrzymania krwawienia.
- Założenie szwów wchłanialnych i sterylnego opatrunku z maścią antyseptyczną.
Zabieg obrzezania u dorosłych trwa zazwyczaj około godziny. Po zakończeniu operacji żołądź prącia pozostaje odsłonięta. W celu ochrony powierzchni rany przed infekcją i podrażnieniem stosuje się maść z antybiotykiem lub wazelinę.
U niemowląt zabieg trwa około 15–30 minut. Obrzezanie u dzieci nie wymaga zakładania szwów i może być wykonywane przy unieruchomieniu rąk i nóg dziecka podczas zabiegu, aby zapobiec przypadkowym ruchom.
Jak przebiega rehabilitacja po zabiegu obrzezania u dorosłych i dzieci?
Rehabilitacja po zabiegu obrzezania u dorosłych odbywa się w warunkach domowych. W pierwszych dniach po zabiegu w okolicy żołędzi, wędzidełka, podstawy prącia oraz brzegów nacięcia w miejscu usuniętego napletka mogą występować obrzęki i siniaki. Pielęgnacja po zabiegu u dorosłych obejmuje:
- przyjmowanie leków przeciwbólowych i przykładanie zimnych okładów do operowanego obszaru w ciągu pierwszych 24 godzin po zabiegu (w celu zmniejszenia obrzęku i dyskomfortu);
- regularną zmianę opatrunku pooperacyjnego (pomaga zapobiegać stanom zapalnym);
- noszenie luźnej bielizny (zapobiega przywieraniu penisa do tkanek);
- picie dużej ilości wody w ciągu pierwszych 24 godzin po zabiegu;
- unikanie zabiegów wodnych (pływanie, kąpiele) przez tydzień po operacji;
- zakaz uprawiania sportu, jazdy na rowerze, podnoszenia ciężarów i aktywności seksualnej przez cztery–sześć tygodni.
W przypadku nasilenia bólu, krwawienia lub wzrostu temperatury należy zgłosić się do urologa. Pełna rekonwalescencja po obrzezaniu u mężczyzn trwa zazwyczaj dwa–trzy tygodnie, ale w niektórych przypadkach może potrwać do sześciu tygodni.
U dzieci rekonwalescencja po obrzezaniu również odbywa się w domu, ale trwa krócej. Po zabiegu penis dziecka może być opuchnięty i zaczerwieniony, a na czubku może pojawić się żółta błonka przypominająca ropę. Rehabilitacja po obrzezaniu u dzieci obejmuje:
- delikatne mycie operowanego obszaru mydłem i ciepłą wodą, unikając kąpieli całego ciała (w ciągu pierwszych kilku dni po operacji);
- nakładanie maści na czubek penisa (aby zapobiec przywieraniu do pieluchy);
- częstą zmianę pieluch (w celu zapobiegania rozwojowi infekcji);
- unikanie zabawek, które mogą spowodować uraz lub dyskomfort w okolicy narządów płciowych;
- zwracanie uwagi na pozycję dziecka (spanie na plecach pomaga uniknąć ucisku na penisa).
Aby złagodzić dyskomfort, lekarz może przepisać środki przeciwbólowe. Opatrunek po obrzezaniu u dzieci zwykle zdejmuje się po 48 godzinach, ale smarowanie rany maścią kontynuuje się do całkowitego wygojenia. Po obrzezaniu dzieci zwykle wracają do zdrowia w ciągu pięciu–dziesięciu dni. W okresie pooperacyjnym po obrzezaniu ważne jest, aby obserwować stan dziecka i zgłosić się do lekarza, jeśli pojawią się objawy infekcji lub problemy z oddawaniem moczu. Dziecko może chodzić do przedszkola lub szkoły już kilka dni po zabiegu. Starszym dzieciom i dorosłym zaleca się tygodniowy odpoczynek w celu powrotu do zdrowia.
Jakie mogą być powikłania po obrzezaniu?
Powikłania po obrzezaniu występują rzadko. Skutki uboczne obrzezania u chłopców i mężczyzn mogą obejmować:
- krwawienie w miejscu nacięcia (zwykle ustępuje samoistnie, ale w przypadku silniejszego krwawienia konieczna jest pomoc medyczna);
- infekcje (pojawiają się w przypadku nieprzestrzegania zasad higieny);
- nieprawidłowe wykonanie zabiegu (nadmierne lub niepełne usunięcie napletka, wtórne przytwierdzenie napletka do żołędzi, co może wymagać ponownego obrzezania);
- zmniejszenie wrażliwości żołędzi.
Po zabiegu może wystąpić bolesność w okolicy szwu. Możliwym następstwem obrzezania u chłopców i mężczyzn może być również zapalenie ujścia cewki moczowej lub zwężenie zewnętrznego ujścia cewki moczowej.
Po jakim czasie ustępuje obrzęk po obrzezaniu?
Obrzęk limfatyczny po obrzezaniu u dorosłych zwykle ustępuje po trzech–czterech dniach. U dzieci obrzęk ustępuje mniej więcej po siedmiu–dziesięciu dniach od zabiegu. Jeśli obrzęk po obrzezaniu utrzymuje się i nie ustępuje, a towarzyszą mu inne objawy (np. podwyższona temperatura ciała, ból, pulsowanie), należy umówić się na wizytę u urologa.
Jak długo goi się rana po obrzezaniu?
U dorosłych mężczyzn rana po obrzezaniu goi się zazwyczaj w ciągu 10–21 dni. Szwy wchłanialne, których używa się do zamknięcia rany, goją się w ciągu siedmiu–dziesięciu dni po zabiegu. Jednak pełne wygojenie rany po obrzezaniu może potrwać nawet trzy tygodnie.
U dzieci rana po obrzezaniu goi się zazwyczaj w ciągu tygodnia. Jeśli usunięcie napletka przeprowadzono przy użyciu metalowego pierścienia, zdejmuje się go po kilku dniach, a rana goi się w ciągu pięciu–siedmiu dni. W przypadku użycia pierścienia z tworzywa sztucznego, który wciska tkankę w specjalny rowek, pierścień zdejmuje się po pięciu–siedmiu dniach, pozostawiając miejsce obrzezania całkowicie zagojone.
Po jakim czasie usuwa się szwy po obrzezaniu?
Po obrzezaniu zazwyczaj nie ma potrzeby usuwania szwów, ponieważ podczas operacji stosuje się nici wchłanialne. Szwy po obrzezaniu wchłaniają się mniej więcej po dwóch–trzech tygodniach od zabiegu.
Co zrobić, jeśli szwy po zabiegu się rozeszły?
Jeśli po zabiegu szwy się rozeszły, ranę należy delikatnie przykryć czystym, sterylnym opatrunkiem, aby zapobiec zanieczyszczeniu i dalszemu rozchodzeniu się tkanek. Należy jak najszybciej skonsultować się z chirurgiem w celu uzyskania pomocy medycznej.
Czy istnieją przeciwwskazania do obrzezania?
Obrzezanie może wiązać się z przeciwwskazaniami, w przypadku których zabieg zostaje odroczony lub wykluczony. Przeciwwskazania do obrzezania mogą obejmować:
- choroby wpływające na krzepliwość krwi (np. hemofilia);
- wcześniactwo dziecka i konieczność opieki medycznej na oddziale noworodkowym;
- spodziectwo (nieprawidłowe położenie ujścia cewki moczowej na penisie);
- wierzchniactwo (położenie ujścia cewki moczowej w górnej lub tylnej części penisa);
- skrzywienie penisa (wrodzoną deformację kształtu penisa);
- ukryty penis (częściowe lub całkowite zanurzenie penisa w otaczających tkankach);
- mikropenis (nienormalnie mały rozmiar penisa);
- penis z przegrodą (obecność zrostów skórnych między penisem a moszną).
Przeciwwskazaniem do obrzezania mogą być również niejednoznaczne narządy płciowe (stan, w którym zewnętrzne narządy płciowe wykazują cechy zarówno płci męskiej, jak i żeńskiej, co utrudnia określenie płci). W przypadku chorób krwi obrzezanie można przeprowadzić dopiero po konsultacji z hematologiem.
