Dlaczego postanowił Pan zająć się endoskopią?
Dlaczego wybrał Pan swój zawód?
Już podczas studiów medycznych ta dziedzina szczególnie mnie zainteresowała. Im więcej się o niej uczyłem, tym bardziej utwierdzałem się w przekonaniu, że właśnie tym chciałbym zajmować się zawodowo.
Czy endoskopia zmieniła się w trakcie Pana pracy?
Tak, endoskopia bardzo się rozwinęła. Dziś dysponujemy nowoczesnym sprzętem, który zapewnia znacznie lepszą jakość obrazu i większy komfort wykonywania badań. Kiedyś obraz widział wyłącznie lekarz, natomiast obecnie może go obserwować również pacjent. Ułatwia to wyjaśnienie wyników badania i pomaga pacjentowi lepiej zrozumieć swój stan zdrowia.
Czym zajmuje się lekarz endoskopista?
Czy endoskopia jest odrębną specjalizacją?
Endoskopia nie jest odrębną specjalizacją. To umiejętność zdobywana w ramach szkolenia specjalizacyjnego i praktyki zawodowej, najczęściej przez gastroenterologów i chirurgów wykonujących badania oraz zabiegi endoskopowe.
Czym zajmuje się lekarz endoskopista?
Lekarz wykonujący badania endoskopowe zajmuje się diagnostyką, a w wielu przypadkach także leczeniem chorób narządów wewnętrznych. Głównym celem endoskopii jest wczesne wykrywanie ostrych i przewlekłych schorzeń oraz zmian nowotworowych – zarówno łagodnych, jak i złośliwych. Dzięki temu wiele chorób można wykryć na wczesnym etapie i szybciej rozpocząć leczenie.
lek. Mykolą Snizhko
Zadaj pytanie pracowni endoskopowej «Doctorpro»
Kiedy wykonuje się badania endoskopowe?
W jakich przypadkach objawy ze strony przewodu pokarmowego powinny skłonić do wykonania gastroskopii lub kolonoskopii?
Wskazań do wykonania badań endoskopowych jest wiele. Do najważniejszych należą niezamierzona utrata masy ciała, osłabienie, zaburzenia apetytu, zawroty głowy, silne bóle brzucha, trudności z połykaniem oraz obecność krwi w stolcu – zarówno widocznej gołym okiem, jak i wykrytej w badaniach. Gastroskopię bądź kolonoskopię warto rozważyć również u osób z obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku chorób przewodu pokarmowego oraz w przypadku przetok odbytu.
Kiedy gastroskopię lub kolonoskopię należy wykonać w trybie pilnym?
Pilnej diagnostyki wymagają przede wszystkim krwawienia z przewodu pokarmowego, obecność krwi w stolcu, podejrzenie ciała obcego w przewodzie pokarmowym, zaburzenia połykania oraz objawy ostrej lub przewlekłej niedrożności przewodu pokarmowego.
Czy endoskopia jest bezpiecznym badaniem?
Tak, endoskopia jest uznawana za bezpieczną metodę diagnostyczną. Jak każda procedura medyczna, wymaga jednak indywidualnej oceny stanu zdrowia pacjenta. W niektórych sytuacjach, np. podczas zaostrzenia niektórych chorób, lekarz może zdecydować o odroczeniu badania.
Jakie powikłania mogą wystąpić i jak często się zdarzają?
Poważne powikłania zdarzają się bardzo rzadko. Do najgroźniejszych należą krwawienie oraz perforacja ściany przewodu pokarmowego, jednak są to sytuacje występujące sporadycznie.
lek. Mykolą Snizhko
Czy endoskopia jest badaniem inwazyjnym?
Tak, endoskopia zaliczana jest do badań inwazyjnych, ponieważ wymaga wprowadzenia endoskopu do przewodu pokarmowego. Jest to jednak małoinwazyjna procedura, która w większości przypadków jest dobrze tolerowana przez pacjentów.
Czy wiek pacjenta ma znaczenie przy kwalifikacji do badania?
Sam wiek nie jest najważniejszym kryterium. O możliwości wykonania badania decyduje przede wszystkim ogólny stan zdrowia pacjenta, zgłaszane dolegliwości, choroby współistniejące oraz cel planowanej diagnostyki.
Na czym polega przygotowanie do badania endoskopowego?
Jak przygotować się do gastroskopii?
Przygotowanie do gastroskopii jest bardzo ważne, ponieważ wpływa na jakość badania. Dzień wcześniej warto stosować lekkostrawną dietę, natomiast w dniu badania należy pozostać na czczo przez co najmniej sześć godzin. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny wcześniej skonsultować się z lekarzem, który przepisał leczenie – kardiologiem, endokrynologiem etc. Pacjenci stosujący leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego w żołądku powinni odstawić je co najmniej na 14 dni przed gastroskopią, chyba lekarz prowadzący leczenie zaleci inaczej.
Jak przygotować się do kolonoskopii?
Najważniejszym elementem przygotowania do kolonoskopii jest dokładne oczyszczenie jelita grubego. Kilka dni przed badaniem należy stosować dietę ubogoresztkową, natomiast oczyszczanie jelita za pomocą zaleconego przez lekarza preparatu przeczyszczającego rozpoczyna się zwykle w przeddzień badania, a ostatnią dawkę przyjmuje się na kilka godzin przed kolonoskopią. Od stopnia oczyszczenia jelita w dużej mierze zależy jakość badania i możliwość dokładnej oceny błony śluzowej, dlatego bardzo ważne jest ścisłe przestrzeganie wszystkich zaleceń dotyczących przygotowania.
W ramach przygotowania do kolonoskopii należy zrezygnować z przyjmowania preparatów zawierających węgiel aktywowany, błonnik lub żelazo.
Stosowanie leków przeciwpłytkowych, przeciwzakrzepowych i wpływających na krzepliwość krwi należy omówić z lekarzem, który je przepisał, ponieważ w niektórych przypadkach zachodzi konieczność modyfikacji przyjmowania, w tym przerwania farmakoterapii na kilka dni przed badaniem. Pacjenci z cukrzycą powinni skonsultować schemat przyjmowania leków przed kolonoskopią z diabetologiem.
lek. Mykolą Snizhko
Czy przed kolonoskopią można uprawiać seks?
Tak. Współżycie przed kolonoskopią nie wpływa na przebieg ani wynik badania i nie stanowi przeciwwskazania do jego wykonania.
Jakie błędy najczęściej popełniają pacjenci podczas przygotowań do badania?
Najczęstszym błędem jest nieprzestrzeganie zaleceń dotyczących przygotowania do badania, zwłaszcza diety i oczyszczania jelita. Jeśli jelito nie zostanie odpowiednio przygotowane, obraz uzyskany podczas kolonoskopii może być niepełny. W efekcie badanie może trwać dłużej, być mniej komfortowe dla pacjenta, a niektóre zmiany mogą pozostać niewidoczne.
Jak wygląda badanie endoskopowe?
Jak przebiega gastroskopia?
Przed rozpoczęciem badania gardło zostaje znieczulone miejscowym preparatem, który zmniejsza odruch wymiotny i ułatwia wprowadzenie endoskopu. Następnie pacjent kładzie się na lewym boku, a lekarz delikatnie wprowadza cienki, giętki endoskop przez usta do przełyku, żołądka i dwunastnicy, dokładnie oceniając błonę śluzową tych narządów na monitorze.
Jeśli zachodzi taka potrzeba, podczas badania można pobrać wycinki do dalszej diagnostyki lub wykonać drobne zabiegi – jest to bezbolesne. Po zakończeniu gastroskopii endoskop zostaje ostrożnie usunięty, a po ustąpieniu działania znieczulenia pacjent może wrócić do jedzenia i picia zgodnie z zaleceniami lekarza.
Jak przebiega kolonoskopia?
Kolonoskopia rozpoczyna się od ułożenia pacjenta na lewym boku. Następnie lekarz delikatnie wprowadza kolonoskop przez odbyt i stopniowo przesuwa go przez jelito grube, obserwując obraz wyświetlany na monitorze. Aby dokładnie ocenić błonę śluzową, podczas badania do jelita podawane jest powietrze, które poprawia widoczność.
Jeśli podczas kolonoskopii zostaną wykryte polipy lub inne nieprawidłowe zmiany, często można od razu pobrać wycinki do badania histopatologicznego lub usunąć niewielkie polipy, bez konieczności wykonywania dodatkowego zabiegu.
Czy podczas badania można oddychać normalnie?
Tak. Podczas badania lekarz na bieżąco podpowiada, jak oddychać. Pierwsze chwile mogą wydawać się nieco nietypowe, jednak większość pacjentów szybko przyzwyczaja się i oddycha swobodnie.
Czy podczas kolonoskopii można korzystać z toalety?
Przed rozpoczęciem badania zawsze prosimy pacjenta o skorzystanie z toalety. Dzięki prawidłowemu przygotowaniu i oczyszczeniu jelita zwykle nie ma takiej potrzeby w trakcie kolonoskopii.
Ile trwa badanie endoskopowe?
Gastroskopia jest krótkim badaniem i zazwyczaj trwa od 3 do 5 minut, o ile nie ma potrzeby wykonania dodatkowych procedur. Kolonoskopia zajmuje zwykle od 15 do 20 minut, a czasami dłużej, jeśli konieczna jest dokładniejsza ocena jelita lub wykonanie dodatkowych zabiegów, np. usunięcia polipów.
Czy badanie endoskopowe jest bolesne?
Gastroskopia nie należy do najprzyjemniejszych badań, jednak zazwyczaj nie powoduje bólu. W przypadku kolonoskopii badanie wykonywane w sedacji lub znieczuleniu ogólnym jest bezbolesne. U niektórych pacjentów, zwłaszcza po przebytych operacjach, w przebiegu ostrych stanów zapalnych lub choroby uchyłkowej, może pojawić się większy dyskomfort.
W jakich przypadkach podczas badania endoskopowego przeprowadza się zabiegi?
Jeśli podczas badania zostaną wykryte nieprawidłowe zmiany, możemy od razu pobrać wycinki do badania histopatologicznego, usunąć polipy lub zatamować krwawienie. Dzięki temu często udaje się połączyć diagnostykę z leczeniem podczas jednej procedury. W pozostałych przypadkach nie są potrzebne żadne dodatkowe zabiegi.
Czy pobranie biopsji lub usunięcie polipa jest bolesne?
Pobranie wycinków do badania histopatologicznego oraz usunięcie polipów są dla pacjenta bezbolesne. Podczas gastroskopii może jedynie pojawić się przejściowy dyskomfort związany z obecnością endoskopu.
Czy polipy w jelicie to już rak?
Niekoniecznie, ale ostateczne rozpoznanie można postawić dopiero na podstawie wyniku badania histopatologicznego, dlatego każdy usunięty polip powinien zostać przekazany do badania. Dopiero jego wynik pozwala określić charakter zmiany i zdecydować o dalszym postępowaniu.
Czy po gastroskopii można jeść?
Jeśli badanie przebiegło bez powikłań i pacjent czuje się dobrze, zazwyczaj można jeść po około 30 minutach. W przypadku zastosowania znieczulenia miejscowego gardła lub sedacji lekarz może zalecić odczekanie około godziny przed pierwszym posiłkiem.
Co może wykazać badanie endoskopowe?
Jakie choroby można wykryć za pomocą badań endoskopowych?
Zakres chorób, które można rozpoznać dzięki endoskopii, jest bardzo szeroki. Badania pozwalają wykryć ostre i przewlekłe schorzenia przewodu pokarmowego, zmiany nowotworowe – zarówno łagodne, jak i złośliwe – a także zwężenia, uchyłki, źródła krwawienia, przetoki czy ciała obce. Zdarza się również, że podczas endoskopii rozpoznajemy pasożyty lub bezoary, czyli masy niestrawionych resztek pokarmowych zalegające w przewodzie pokarmowym.
Czy przypomina Pan sobie jakiś nietypowy przypadek, w którym gastroskopia lub kolonoskopia okazały się przydatne?
Takich sytuacji było wiele. Szczególnie zapadł mi w pamięć pacjent, który zgłosił się z bólem w boku i ogólnym złym samopoczuciem. Podczas badania endoskopowego wykryliśmy bezoar zlokalizowany w nietypowym miejscu – w okolicy przepony.
Pamiętam również młodego pacjenta, który nie odczuwał bólu, a jedynie niewielki dyskomfort. Endoskopia pozwoliła wykryć nowotwór. To pokazuje, jak duże znaczenie ma diagnostyka – nawet pozornie niegroźne objawy mogą czasem świadczyć o poważnej chorobie.
Jak ważna jest diagnostyka w medycynie?
Czy Pana zdaniem poświęca się dziś wystarczająco dużo uwagi diagnostyce chorób przewodu pokarmowego?
Świadomość znaczenia badań profilaktycznych rośnie, ale wciąż wiele osób zgłasza się do lekarza zbyt późno. Coraz częściej rozpoznajemy nowotwory przewodu pokarmowego również u młodszych pacjentów, dlatego nie warto lekceważyć niepokojących objawów ani odkładać diagnostyki. Wczesne wykrycie choroby często daje znacznie większe możliwości skutecznego leczenia.
Czy gastroskopię lub kolonoskopię warto wykonywać profilaktycznie, nawet przy braku objawów?
To zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta. Pod uwagę bierzemy wiek, występujące dolegliwości, wywiad rodzinny oraz czynniki ryzyka. Jeśli w rodzinie występowały nowotwory lub inne choroby przewodu pokarmowego, lekarz może zalecić wykonanie badań endoskopowych nawet wtedy, gdy pacjent nie odczuwa żadnych objawów.
Jak zmniejszyć strach pacjentów przed badaniami endoskopowymi?
Przede wszystkim warto pamiętać, że badania endoskopowe są wykonywane po to, aby jak najwcześniej wykryć ewentualne nieprawidłowości. Kluczowe jest odpowiednie przygotowanie do badania i zaufanie lekarzowi, który je wykonuje. Choć badanie może wiązać się z pewnym dyskomfortem, jego wartość diagnostyczna jest bardzo duża i często pozwala uniknąć poważniejszych problemów zdrowotnych.
Co chciałby Pan przekazać swoim pacjentom?
Przede wszystkim zachęcam, aby uważnie obserwować swój organizm i nie bagatelizować niepokojących objawów. Warto zgłaszać się na zalecane badania i stosować się do wskazówek lekarza, ponieważ odpowiednio wcześnie postawiona diagnoza daje największe szanse na skuteczne leczenie.
