+48 800 003 033

Badanie moczu: jakie są jego rodzaje i jak interpretować wyniki?

Badanie moczu: jakie są jego rodzaje i jak interpretować wyniki?
badania laboratoryjne
Zaktualizowano: 08 March 2024
Czytać 7 minut Opublikowano: 08 March 2024 266
Badanie moczu jest laboratoryjną metodą diagnostyczną, która służy do oceny czynności i stanu nerek, kielichów nerkowych, miedniczek nerkowych, moczowodów oraz pęcherza moczowego.

Badanie moczu przeprowadza się u osób cierpiących na choroby układu hormonalnego (cukrzyca, zespół Cushinga) i choroby wątroby (zapalenie wątroby, marskość wątroby).

Co wykrywa badanie moczu?

Badanie ogólne moczu zalicza się do rutynowych badań kontrolnych. Obowiązkowo wykonuje się je w czasie ciąży w celu oceny pracy nerek oraz przed planowanym zabiegiem chirurgicznym, aby wykluczyć infekcje bakteryjne układu moczowego. Wykonanie badania moczu jest konieczne jeśli występuje ból w okolicy nerek oraz częste, bolesne oddawanie moczu. Badanie moczu pozwala również ocenić skuteczność leczenia i monitorować wpływ leków na czynność nerek.

Badanie moczu może wykazać obecność lub brak infekcji dróg moczowych i chorób nerek: odmiedniczkowego zapalenia nerek (zapalenie miąższu nerek i kanalików nerkowych), kłębuszkowego zapalenia nerek i kamicy nerkowej. Badanie stężenia acetonu w moczu pozwala stwierdzić obecność ciał ketonowych, które występują przy cukrzycy lub silnym zatruciu organizmu.

Badanie ogólne moczu

Badanie ogólne moczu to laboratoryjna metoda diagnostyczna stosowana do oceny stanu i czynności nerek oraz dróg moczowych. W badaniu określana jest liczba leukocytów (białych krwinek, które pełnią funkcję ochronną), erytrocytów (czerwonych krwinek, które transportują tlen) i cylindrów (struktur białkowych) w jednym mililitrze moczu. Wskazania do badania ogólnego moczu:

  • choroby układu moczowego (odmiedniczkowe zapalenie nerek, kłębuszkowe zapalenie nerek, zapalenie pęcherza moczowego);
  • ocena stanu nerek w przypadku chorób ogólnoustrojowych (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca);
  • monitorowanie skuteczności leczenia chorób nerek i dróg moczowych;
  • monitorowanie działania leków nefrotoksycznych, ponieważ mogą one upośledzać czynność nerek;
  • objawy chorób układu moczowego (krew lub śluz w moczu, bolesne, częste lub rzadkie oddawanie moczu, obrzęk twarzy).

Na badanie ogólne moczu składa się ocena cech organoleptycznych (barwy, przejrzystości), fizykochemicznych (ciężaru właściwego, odczynu) i biochemicznych (obecności glukozy, białka, ciał ketonowych, azotynów).

Przygotowanie do badania moczu:

  1. Należy wcześniej poinformować lekarza o przyjmowanych lekach przeciwbakteryjnych lub moczopędnych — w razie potrzeby zmieni on dawkę lub zaleci zaprzestanie stosowania leku przez pewien czas.
  2. Na dobę przed badaniem nie zaleca się spożywać alkoholu, ani ostrych i słonych pokarmów, ponieważ mogą one wpłynąć na odczyn moczu.
  3. By prawidłowo pobrać próbkę moczu, należy oczyścić zewnętrzne narządy płciowe: umyć pod ciepłą bieżącą wodą bez użycia mydła lub żelu pod prysznic. Do badania należy pobrać poranny mocz ze środkowego strumienia. Pobrany biomateriał należy dostarczyć do laboratorium w ciągu jednej-dwóch godzin.

Do badania można również użyć specjalnych testów paskowych, które umieszcza się w moczu na kilka sekund, po czym lekarz ocenia charakter zmiany ich koloru: kolor na pasku testowym porównuje się z tabelą kolorów na etykiecie opakowania.

Próba Zimnickiego

Próba Zimnickiego to laboratoryjna metoda diagnostyczna stosowana w celu oceny zdolności nerek do zagęszczania i rozcieńczania moczu. Badanie pozwala również określić objętość diurezy (ilości wydalanego moczu) dobowej, dziennej i nocnej.

Sposób pobrania moczu do próby Zimnickiego: pierwszą porcję moczu porannego oddaje się do toalety, a następnie co trzy godziny mocz zbiera się do oddzielnych pojemników. W ciągu dnia otrzymuje się łącznie osiem pojemników z moczem. Zebrany mocz należy przechowywać w lodówce i dostarczyć do laboratorium po pobraniu ostatniej próbki.

Badanie moczu: normy i interpretacja wyników

Przy interpretacji wyników badania moczu urolog bierze pod uwagę wiek i płeć pacjenta, a także historię choroby i wyniki badania fizykalnego. W przypadku występowania zmian patologicznych może być konieczne wykonanie dodatkowych badań (na przykład USG układu moczowego), konsultacja z ginekologiem lub endokrynologiem.

Badanie ogólne moczu

Parametry

Wartości referencyjne 

Barwa

Słomiano-żółty

Przejrzystość

Przejrzysty

Ciężar właściwy

1,01-1,025 g/cm3

Odczyn (рН)

Lekko kwaśny lub neutralny (4,5-8,0)

Białko

Do 30 mg/dl

Glukoza

Nieobecna

Ketony

Nieobecne

Azotyny

Nieobecne

Bakterie

Nieobecne

Dla Twojej wygody udostępniamy naszą tabelę w formie ilustracji. W razie potrzeby możesz ją zapisać lub udostępnić znajomym.

Tabela norm badania moczu

Tabela norm badania moczu

Zgodnie z normą w moczu może znajdować się do pięciu komórek leukocytów i do trzech komórek erytrocytów w polu widzenia mikroskopu, a ich liczba wzrasta w przypadku odmiedniczkowego lub kłębuszkowego zapalenia nerek. Na pH moczu ma wpływ dieta: jeśli spożywa się głównie pokarmy mięsne, to odczyn moczu jest kwaśny, jeśli przeważają pokarmy roślinne – odczyn jest zasadowy.

Interpretacja wyników badania moczu

Interpretacja wyników badania moczu

Wzrost ciężaru właściwego moczu może wskazywać na kłębuszkowe zapalenie nerek, a jego obniżenie – na moczówkę prostą (niedobór hormonu wazopresyny) i niewydolność nerek. Obecność azotynów i bakterii w moczu świadczy o chorobach zakaźnych układu moczowo-płciowego (zapalenie cewki moczowej, zapalenie pęcherza moczowego, odmiedniczkowe zapalenie nerek).

Dobowa zbiórka moczu

Dobowa zbiórka moczu jest konieczna, by móc określić poziom glukozy w moczu przy cukrzycy. Badanie pozwala również ocenić stężenie białka w moczu i monitorować czynność nerek podczas przyjmowania leków nefrotoksycznych. Zasady przeprowadzenia dobowej zbiórki moczu:

  • rano po przebudzeniu należy opróżnić pęcherz bez zbierania moczu (należy oddać mocz jak zwykle, do toalety);
  • następnie przez 24 godziny trzeba zbierać każdą kolejną porcję moczu do jednego, sterylnego pojemnika.

W czasie dobowej zbiórki moczu nie wolno przyjmować leków moczopędnych, ponieważ zaburzają one pH moczu. Ilość spożywanych płynów powinna być taka sama jak zwykle.

Badanie bakteriologiczne moczu (posiew moczu)

W przypadku podejrzenia chorób zakaźnych zaleca się wykonanie kompleksowych badań obejmujących badanie krwi i posiew bakteriologiczny moczu. Badanie bakteriologiczne przeprowadza się przed rozpoczęciem antybiotykoterapii, aby zidentyfikować patogeny. Należy je powtórzyć dwa-trzy tygodnie po zakończeniu przyjmowania antybiotyków, aby ocenić skuteczność leczenia.

Do badania należy pobrać próbkę porannego moczu ze środkowego strumienia. Przed zbiórką moczu konieczne jest oczyszczenie zewnętrznych narządów płciowych. Mocz należy dostarczyć do laboratorium w ciągu dwóch godzin, bo jeżeli pozostanie w pojemniku przez dłuższy czas, wyniki posiewu mogą być niemiarodajne.

Popularne pytania

Czy na podstawie ogólnego badania krwi i moczu można stwierdzić ciążę?

Na podstawie badania ogólnego krwi i moczu można wykryć ciążę, mierząc stężenie hCG. Hormon ten zaczyna być produkowany sześć-osiem dni po zapłodnieniu komórki jajowej. Następnie jego ilość podwaja się co dwa-trzy dni, osiągając najwyższą wartość między ósmym a 10 tygodniem ciąży, a następnie powoli spada. Potwierdzić ciążę może jednak tylko ginekolog po przeprowadzeniu badania.

Czy można pobierać mocz do badania w trakcie miesiączki?

Nie można wykonywać badania moczu podczas miesiączki, ponieważ krew menstruacyjna wpływa na wyniki. Mocz można pobrać dopiero dwa-trzy dni po zakończeniu miesiączki.

Jak długo można przechowywać mocz do badania?

Mocz do badania można przechowywać przez jedną do dwóch godzin w lodówce w temperaturze od +2°C do +4°C. Moczu nie wolno zamrażać, ponieważ rozmrażanie niszczy leukocyty, erytrocyty, cylindry i wytwarza osad, który fałszuje wyniki badania.

Ile moczu potrzeba do badania?

Ilość moczu, którą należy pobrać, zależy od rodzaju badania. Do badania ogólnego i posiewu bakteriologicznego wystarczy 10-20 ml moczu. Do próby Zimnickiego mocz zbiera się przez jeden dzień do kilku pojemników. W przypadku dobowej zbiórki moczu materiał do badania należy zgromadzić w ciągu 24 godzin w jednym pojemniku.

Jak prawidłowo pobrać mocz do badania?

Aby prawidłowo pobrać mocz do badania, należy najpierw dokładnie umyć zewnętrzne narządy płciowe, a następnie pobrać próbkę ze środkowego strumienia moczu do sterylnego pojemnika i dostarczyć ją do laboratorium w ciągu dwóch godzin.

Co zrobić, by wyniki badania moczu były miarodajne?

Aby uzyskać wiarygodne wyniki badania moczu, na jeden-dwa dni przed planowanym badaniem należy zrezygnować z picia alkoholu i przyjmowania leków moczopędnych (zaburzają pH moczu). Przed pobraniem próbki należy się podmyć, a mocz zebrać do sterylnego pojemnika.

Posiew a badanie ogólne moczu — na czym polega różnica?

W badaniu ogólnym moczu określa się liczbę komórek i cylindrów w polu widzenia mikroskopu, natomiast w przypadku posiewu liczba bakterii przeliczana jest na jeden ml moczu. Badanie ogólne moczu przeprowadza się w celu oceny jego barwy, zapachu, przejrzystości, obecności białka i soli. Posiew bakteriologiczny służy do diagnozowania utajonych infekcji układu moczowo-płciowego (kłębuszkowe zapalenie nerek, odmiedniczkowe zapalenie nerek) i krwiomoczu (obecność krwi w moczu).

5 of 5 na podstawie 1 ocena
Badanie moczu: jakie są jego rodzaje i jak interpretować wyniki?
Autor
Tkachenko Marina
Lekarz ogólny. Siedem lat doświadczenia.

Inne artykuły na ten temat

Artykuły powiązane:

Komentarze

Dodaj komentarz

Aleksandra 1 miesiąc temu
Dzień dobry, czy można oddać do badania moczu drugą porcję moczu?
Odpowiedz
Tkachenko Marina
Tkachenko Marina
1 miesiąc temu
Dzień dobry. Aby uzyskać jak najbardziej wiarygodne wyniki badania moczu, należy pobrać pierwszy poranny mocz, ponieważ jest on najbardziej skoncentrowany, co zwiększa szanse na wykrycie zmian patologicznych. Należy pobrać mocz ze środkowego strumienia, aby uniknąć przedostania się do moczu drobnoustrojów z zewnętrznych narządów płciowych.
Lena 1 miesiąc temu
Dzień dobry. Aby prawidłowo wykonać badanie moczu w ciąży, należy wypić wystarczającą ilość wody. W dniu badania należy umyć zewnętrzne narządy płciowe, następnie zebrać mocz do sterylnego pojemnika i dostarczyć do laboratorium w ciągu kilku godzin.
Odpowiedz
Tkachenko Marina
Tkachenko Marina
1 miesiąc temu
Dzień dobry. Do ogólnego badania moczu wystarczy 10-20 mililitrów moczu. Przed pobraniem moczu należy wykonać dokładną toaletę zewnętrznych narządów płciowych dziecka i pobrać mocz do sterylnego, jednorazowego pojemnika. Moczu nie należy pobierać z nocnika, ponieważ mogą być w nim obecne bakterie lub zgromadzony osad.
Zofia 2 miesiące temu
Dzień dobry, jak wykonać badanie moczu w ciąży?
Odpowiedz
Tkachenko Marina
Tkachenko Marina
2 miesiące temu
Dzień dobry. Aby prawidłowo wykonać badanie moczu w ciąży, należy wypić wystarczającą ilość wody. W dniu badania należy umyć zewnętrzne narządy płciowe, następnie zebrać mocz do sterylnego pojemnika i dostarczyć do laboratorium w ciągu kilku godzin.
Zuzanna 2 miesiące temu
Dzień dobry. Jakie badania należy wykonać w przypadku nieprzyjemnego zapachu moczu?
Odpowiedz
Tkachenko Marina
Tkachenko Marina
2 miesiące temu
Dzień dobry. Nieprzyjemny zapach moczu może świadczyć o odwodnieniu, cukrzycy, zapaleniu pęcherza moczowego lub zapaleniu cewki moczowej. Aby ustalić przyczynę zmiany zapachu, należy wykonać badanie ogólne moczu i umówić się na wizytę u urologa. Jeśli wyniki okażą się nieprawidłowe, lekarz zaleci dodatkowe badania (ogólne i biochemiczne badanie krwi, USG układu moczowego).
Marcel 2 miesiące temu
Dzień dobry. Badanie moczu wykazało obecność śluzu, co może być tego przyczyną?
Odpowiedz
Tkachenko Marina
Tkachenko Marina
2 miesiące temu
Dzień dobry. Obecność śluzu w moczu może być spowodowana zapaleniem pęcherza moczowego lub zapaleniem gruczołu krokowego (prostaty). Aby otrzymać prawidłową diagnozę, należy skonsultować się z urologiem.
Administratorem danych osobowych jest DOCTORPRO POLAND SP. Z O.O. z siedzibą w Łodzi oraz DOCTORPRO WROCLAW SP. Z O.O. z siedzibą we Wrocławiu. Niniejsza strona internetowa używa plików „cookies” w celach określonych w Polityce plików cookies, w szczególności w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania strony oraz dostosowania wyglądu strony do indywidualnych preferencji użytkowników (personalizacja).
Kliknij „Akceptuję” jeżeli zgadzasz się na użycie plików „cookies” do celów opisanych w Polityce plików cookies. Możesz również nie wyrazić zgody na użycie plików „cookies”. Wyłączenie plików cookies może spowodować trudności w korzystaniu ze strony.
Formularz kontaktowy
Klikając na "Wyślij" wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych osobowych i akceptujesz warunki polityki prywatności umowy użytkownika umowy użytkownika
Превышен лимит запросов. Попробуйте через 5 мин.

Pliki cookie - szczegóły

Cookies systemowe
Cookies systemowe są niezbędne do uruchomienia podstawowych funkcji tej strony – formularzy zgłoszeniowych, ocen artykułów itp. Te pliki cookie nie przechowują żadnych danych osobowych
Funkcjonalne pliki cookies
Marketingowe pliki cookies