Wywiad z lek. Viktorem Voloshchukiem: jak rozpoznaje się i leczy choroby proktologiczne?
Dlaczego właśnie proktologia?
Dlaczego zdecydował się Pan specjalizować w proktologii?
Nigdy się nad tym nie zastanawiałem, ponieważ proktologia stanowi jedynie niewielką część chirurgii ogólnej. Zanim zostałem proktologiem, pracowałem jako chirurg ogólny. Tak się po prostu złożyło, że ostatecznie zacząłem operować głównie okolice odbytnicy.
Jak zmieniła się diagnostyka i leczenie chorób proktologicznych w ostatnich latach?
Diagnostyka i leczenie chorób proktologicznych praktycznie nie uległy zmianie w ostatnich latach. Jedynym wyjątkiem może być zastosowanie lasera, który coraz częściej wykorzystywany jest w proktologii, m.in. do leczenia torbieli pilonidalnej.
Jakie są najważniejsze cechy proktologa?
Do najistotniejszych cech osoby zajmującej się proktologią zaliczyłbym rozumienie zasad chirurgii ogólnej oraz znajomość gastroenterologii.
Czym zajmuje się proktolog?
Kim jest proktolog i czym zajmuje się w codziennej praktyce?
Proktolog to chirurg ogólny, który specjalizuje się w leczeniu schorzeń odbytnicy, kości krzyżowej i krocza.
Jakie schorzenia proktolog najczęściej diagnozuje i leczy?
Na pierwszym miejscu należy wymienić chorobę hemoroidalną, na drugim – przewlekłe lub ostre szczeliny odbytu, a na trzecim – ropień okołoodbytniczy lub jego powikłania. Inne powszechne choroby to torbiele kości ogonowej oraz schorzenia krocza.
Czy proktolog może leczyć zarówno kobiety, jak i mężczyzn?
Tak, proktolog leczy kobiety i mężczyzn, ponieważ schorzenia okolic odbytu – na przykład hemoroidy – występują równie często u jednej, jak i u drugiej płci.
Zadaj pytanie proktologii «Doctorpro»
Kiedy należy zgłosić się do proktologa?
Jakie objawy powinny skłonić do konsultacji z proktologiem?
Po pierwsze krwawienie z odbytu, niezależnie od tego, czy jest bolesne, czy bezbolesne, występuje przed wypróżnieniem, w trakcie lub po nim. Przesłanką do wizyty powinny być też ostre ropne stany zapalne krocza i odbytnicy, charakteryzujące się pulsującym bólem, podwyższoną temperaturą oraz obecnością zmian na skórze krocza i kości ogonowej.
Czy krew na papierze toaletowym lub w stolcu świadczy o hemoroidach?
Krew na papierze toaletowym lub w stolcu najczęściej nie jest objawem choroby hemoroidalnej. W większości przypadków przyczyną są ostre lub przewlekłe szczeliny odbytu.
Co może powodować ból odbytu podczas lub po wypróżnieniu?
Choroby proktologiczne zawsze wiążą się z wypróżnianiem. Ból odbytu podczas lub po defekacji bardzo często wynika z ostrej bądź przewlekłej szczeliny odbytu.
Kiedy zaparcia i biegunka wymagają konsultacji z proktologiem?
Prawie nigdy, ponieważ nie jest to schorzenie chirurgiczne. Zaleca się, aby w przypadku zaburzeń defekacji pacjent w pierwszej kolejności zgłosił się do gastroenterologa i został przez niego zbadany. Jeśli zajdzie taka potrzeba gastroenterolog może skierować pacjenta na konsultację proktologiczną.
Kiedy krwawienie z odbytu wymaga natychmiastowej pomocy medycznej?
Pilnej pomocy medycznej wymaga krwawienie po operacji odbytnicy, a także obfite lub nieustępujące krwawienie z odbytu, które może prowadzić do niedokrwistości. W przypadku hemoroidów w zaawansowanym stadium (III–IV) również może dochodzić do znacznej utraty krwi.
Czy pojawienie się bólu w okolicy odbytu podczas długotrwałego siedzenia jest normalne?
Utrzymujący się ból podczas długotrwałego siedzenia nie jest normalny i wymaga ustalenia przyczyny, ale prawdopodobnie nie będzie związany ze schorzeniem proktologicznym. Dolegliwości mogą mieć związek z zaburzeniami układu nerwowego, dlatego w pierwszej kolejności warto skonsultować je z neurologiem.
Czy warto zgłosić się do proktologa na badanie profilaktyczne przy braku dolegliwości?
Jeśli nie występują żadne dolegliwości, konsultacja proktologiczna nie zawsze jest konieczna. W ramach profilaktyki raka jelita grubego warto natomiast rozważyć kolonoskopię, która wykonywana jest przez lekarzy w pracowni endoskopowej.
Jak przygotować się do wizyty u proktologa?
Czy przed wizytą u proktologa należy wykonać lewatywę lub zażyć środki przeczyszczające?
W większości przypadków przed wizytą zaleca się wykonanie lewatywy, aby umożliwić prawidłowe zbadanie odbytnicy. W praktyce prawidłowe przygotowanie zależy od planowanego badania.
Czy przed konsultacją należy zmienić dietę?
Nie, absolutnie nie ma potrzeby zmiany diety przed wizytą u proktologa.
Czy przed wizytą można stosować maści, czopki lub inne środki na hemoroidy?
Zaleca się unikać stosowania preparatów miejscowych.
Jakie wyniki badań i dokumenty warto zabrać ze sobą na wizytę?
Cała dokumentacja, którą posiada pacjent, będzie przydatna podczas wizyty u proktologa.
Jak przebiega badanie proktologiczne?
Jak krok po kroku wygląda pierwsza wizyta u proktologa?
Najpierw proktolog rozmawia z pacjentem, pyta o dolegliwości oraz o to, jak długo one trwają. Następnie pacjent przebiera się w przeznaczonym do tego miejscu, a w innym pomieszczeniu przeprowadzane jest badanie proktologiczne: palcem przez odbyt oraz rektoskopia. Następnie pacjent wraca do gabinetu, gdzie dalej rozmawia z lekarzem na temat leczenia.
O co proktolog pyta pacjenta podczas zbierania wywiadu?
W trakcie wizyty mogą paść pytania o dolegliwości – jaki mają charakter i od jak dawna występują. Lekarz może zapytać, czy pacjent cierpi na zaparcia lub biegunkę, czy był wcześniej leczony przez innych lekarzy oraz czy znajduje się pod opieką psychiatry bądź gastroenterologa.
Kiedy lekarz przeprowadza badanie palcem przez odbyt?
Praktycznie w przypadku wszystkich schorzeń proktologicznych, z wyjątkiem torbieli pilonidalnej kości ogonowej, wykonuje się badanie per rectum.
Czy badanie proktologiczne jest bolesne?
W przeważającej większości przypadków jest całkowicie bezbolesne. Co warto podkreślić, przed badaniem zawsze stosujemy środki nawilżające zawierające odpowiednią dawkę lidokainy.
Czy podczas jednej wizyty można przeprowadzić badanie i ustalić plan leczenia?
W zdecydowanej większości przypadków podczas jednej wizyty przeprowadzamy badanie i ustalamy plan leczenia.
Kiedy proktolog może skierować pacjenta na kolonoskopię?
Zwykle pacjentów powyżej 45. roku życia, po przeprowadzeniu badania proktologicznego, rektoskopii lub przynajmniej anoskopii, kierujemy na kolonoskopię.
Jakie dodatkowe badania może zlecić proktolog?
Najczęściej proktolog zleca kolonoskopię, a następnie gastroskopię, rezonans magnetyczny, tomografię komputerową – wszystkie z kontrastem – oraz USG jamy brzusznej.
Jak wygląda diagnostyka i leczenie chorób proktologicznych?
Jak leczy się hemoroidy i od czego zależy wybór metody?
W pierwszym stadium choroby hemoroidalnej pacjent powinien przede wszystkim zadbać o swoje zdrowie, zmieniając styl życia, poprawiając sposób odżywiania, pijąc więcej wody i zwiększając aktywność fizyczną. W drugim, trzecim i czwartym stadium stosuje się już bardziej radykalne metody leczenia, które mogą być zarówno bolesne, jak i bezbolesne. Wybór konkretnej terapii jest zawsze indywidualny, dopasowany do sytuacji pacjenta.
Czym różni się szczelina od przetoki odbytu i jak leczy się te schorzenia?
Szczelina odbytu i przetoka odbytu to dwie zupełnie różne choroby. Szczelina odbytu to ubytek błony śluzowej kanału odbytu, natomiast przetoka to nieprawidłowy kanał łączący kanał odbytu lub odbytnicę ze skórą w okolicy odbytu. Przewlekłą szczelinę odbytu i przetokę odbytu leczy się operacyjnie.
W jakich przypadkach zmiany w okolicy odbytu mogą wymagać badania w celu wykluczenia choroby nowotworowej?
Rak kanału odbytu, który prawie zawsze rozwija się z wirusa brodawczaka ludzkiego. Dlatego u takich pacjentów usuwamy brodawki, najczęściej kierując je na badanie histopatologiczne, aby wykluczyć zmiany przedrakowe.
Czy choroby proktologiczne mogą nawracać i co na to wpływa?
Praktycznie wszystkie choroby proktologiczne nawracają. Ryzyko nawrotu zależy m.in. od prawidłowego przeprowadzenia operacji i doświadczenia lekarza. Bardzo ważne jest również przestrzeganie zaleceń pooperacyjnych.
Jak codzienne nawyki wpływają na zdrowie odbytu i odbytnicy?
Jak często należy chodzić do toalety i co może świadczyć o nieprawidłowości?
Częstotliwość wypróżnień i związane z nią nieprawidłowości to przede wszystkim obszar zainteresowania gastroenterologa, ponieważ zaburzenia rytmu wypróżnień nie należą do typowych problemów leczonych chirurgicznie. Warto jednak pamiętać, że zaparcia mogą mieć różne nasilenie. W najcięższej postaci pacjent nie jest w stanie oddać stolca, w łagodniejszej wypróżnia się codziennie, ale oddaje twardy stolec, a w najłagodniejszej początkowa część stolca jest twarda, a kolejna – miękka.
W jaki sposób odżywianie wpływa na ryzyko wystąpienia zaparć i rozwoju hemoroidów?
Zaparcia nie są główną przyczyną powstawania hemoroidów. Poduszki hemoroidalne są naturalnymi strukturami anatomicznymi, które występują u każdego człowieka. Ich powiększanie się i rozwój choroby hemoroidalnej zależą od wielu czynników. Zaparcia mogą natomiast prowadzić do urazów kanału odbytu, a w niektórych przypadkach sprzyjać rozwojowi ropni okołoodbytniczych.
Czy siedzący tryb życia zwiększa ryzyko wystąpienia chorób proktologicznych?
Nie ma jednoznacznych podstaw, by uznać siedzący tryb życia za bezpośrednią przyczynę chorób proktologicznych. Z mojego doświadczenia wynika, że sam fakt długotrwałego siedzenia nie musi prowadzić do ich rozwoju.
Czy długie siedzenie na toalecie i silne parcie podczas wypróżniania mogą szkodzić zdrowiu?
Tak, długie siedzenie na toalecie i silne parcie podczas wypróżniania mogą sprzyjać problemom zdrowotnym. W kontekście chorób proktologicznych mogą prowadzić do urazów kanału odbytu, takich jak szczeliny, a także zwiększać ryzyko stanów zapalnych, w tym ropni okołoodbytniczych, które mogą prowadzić do powstania przetok.
Czy aktywność fizyczna może przyczyniać się do profilaktyki chorób proktologicznych?
Może, ale nie zawsze aktywny tryb życia chroni przed zachorowaniem.
Czy należy obawiać się wizyty u proktologa?
Dlaczego pacjenci często odkładają wizytę u proktologa i do czego może to doprowadzić?
Jeśli pacjent nie odczuwa żadnych dolegliwości, konsultacja proktologiczna nie jest konieczna. W przypadku zaburzeń wypróżniania, takich jak zaparcia lub biegunka, warto w pierwszej kolejności zgłosić się do gastroenterologa, który oceni stan przewodu pokarmowego i pomoże ustalić przyczynę objawów. Jeśli jednak na przykład w wyniku zaparć lub biegunki dojdzie do powstania ostrej szczeliny odbytu, brak odpowiedniego leczenia może doprowadzić do jej przejścia w postać przewlekłą. Wówczas należy skonsultować się z proktologiem.
Co jest najważniejsze w rozmowie z pacjentem, który odczuwa wstyd lub strach przed badaniem proktologicznym?
Wszystko zależy od osoby. U niektórych pacjentów stres pozwalają rozładować żarty, u innych – oficjalna rozmowa z mnóstwem terminów medycznych.
Jakie mity krążą na temat proktologii?
Czy choroby proktologiczne są skutkiem niewłaściwej higieny?
W żadnym wypadku!
Czy choroby odbytu można leczyć domowymi środkami?
Zdecydowanie lepiej tego nie robić, gdyż niesprawdzone środki mogą jedynie maskować lub wręcz nasilać objawy.
Z jakimi innymi mitami na temat chorób odbytu spotyka się Pan w swojej pracy?
Jest ich mnóstwo, ale najważniejszym i najpowszechniejszym mitem jest to, że hemoroidy mogą przerodzić się w raka. To się nigdy nie zdarza.
Czy chciałby Pan coś przekazać swoim pacjentom?
Po pierwsze, jeśli pojawiają się bóle brzucha lub zaburzenia wypróżniania, takie jak zaparcia czy biegunka, warto w pierwszej kolejności zgłosić się do gastroenterologa i wykonać zalecone badania. W wielu przypadkach dalsze leczenie można prowadzić właśnie w ramach gastroenterologii. Po drugie, jeśli pacjent decyduje się na operację, ważne jest zaufanie do lekarza i przestrzeganie jego zaleceń, szczególnie w okresie pooperacyjnym.
Proktologiczna w Doctorpro Łódź
