+48 800 003 033

W jakich produktach znajduje się żelazo i jakie są zagrożenia związane z jego niedoborem?

W jakich produktach znajduje się żelazo i jakie są zagrożenia związane z jego niedoborem?
badania laboratoryjne
Czytać 7 minut Opublikowano: 22 January 2024 175
Żelazo jest jednym z najważniejszych pierwiastków śladowych w organizmie, ponieważ jest wykorzystywane do produkcji hemoglobiny (białka, z którego zbudowane są czerwone krwinki).

Niedobór żelaza prowadzi do zmniejszonej produkcji hemoglobiny, co z kolei powoduje niedotlenienie organizmu, niedokrwistość z niedoboru żelaza, ogólne osłabienie i pogorszenie stanu zdrowia.

Czym jest żelazo?

Żelazo (Fe) jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym w organizmie, który odpowiada za oddychanie komórkowe i uczestniczy w procesach metabolicznych. Ten pierwiastek nie jest wytwarzany przez organizm samodzielnie, lecz dostaje się do niego wraz z pożywieniem.

Jaką rolę w organizmie pełni żelazo?

Żelazo wpływa na poziom energii, reguluje procesy żołądkowo-jelitowe i wzmacnia układ odpornościowy. Funkcje żelaza w organizmie:

  • uczestniczy w produkcji hemoglobiny;
  • wspiera układ nerwowy i funkcje poznawcze (aktywność umysłowa, pamięć, koncentracja);
  • dostarcza organizmowi tlen;
  • umożliwia metabolizm energetyczny;
  • wzmacnia skórę, włosy i paznokcie.

Żelazo zawiera hormony produkowane przez tarczycę i trzustkę, więc jest niezbędne dla ich prawidłowego funkcjonowania. Ponadto żelazo bierze udział w metabolizmie cholesterolu, rozkładaniu toksyn i usuwaniu ich z organizmu.

U dzieci żelazo odgrywa ważną rolę w rozwoju fizycznym i psychicznym. Z powodu niedoboru żelaza w okresie aktywnego wzrostu organizmu dziecka może wystąpić opóźnienie w rozwoju psychowerbalnym.

Normy poziomu żelaza we krwi u dorosłych i dzieci

Poziom żelaza we krwi mierzy się w mikromolach na litr (µmol/L). Normy dla poziomu żelaza różnią się w zależności od płci i wieku.

Norma poziomu żelaza we krwi

Mężczyźni

11,0-28,0 µmol/l

Kobiety

6,6-26,0 µmol/l

Dzieci

1-30 dni życia - 5,7-20,0 μmol/l

1-12 miesięcy - 4,8-19,5 μmol/l

1-3 lat - 5,2-16,5 μmol/l

4-9 lat - 4,5-17,2 μmol/l

9-16 lat - 4,8-24,7 μmol/L

Objawy niedoboru żelaza

Niedobór żelaza (niedokrwistość z niedoboru żelaza, anemia) w organizmie daje różne objawy w zależności od stopnia niedoboru, wieku osoby i ogólnego stanu zdrowia.

Objawy niedokrwistości

Objawy niedokrwistości

Objawy niedoboru żelaza:

  • nasilone zmęczenie;
  • bóle i zawroty głowy;
  • duszności;
  • ogólne osłabienie;
  • utrata apetytu, zaburzenia smaku;
  • szumy w uszach;
  • kołatanie serca nawet przy umiarkowanym wysiłku fizycznym;
  • bladość skóry;
  • obniżona koncentracja i pamięć;
  • pogorszenie stanu skóry (wysypka, utrata elastyczności skóry, suchość skóry);
  • łamliwe paznokcie;
  • wypadanie włosów;
  • suchość błon śluzowych jamy ustnej i nosa;
  • stale zimne stopy i dłonie;
  • nerwowość, drażliwość;
  • spadek energii, depresja;
  • częste zapadanie na infekcje.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza u kobiet może prowadzić do zaburzeń miesiączkowania (nieregularne miesiączki, obfite krwawienia). Niedobór żelaza jest szczególnie niebezpieczny w czasie ciąży, ponieważ może spowodować samoistne poronienie lub przedwczesny poród.

Jak podnieść poziom żelaza we krwi?

Żelazo we krwi można podnieść dzięki terapii lekowej, która polega na przyjmowaniu preparatów zawierających żelazo. Ważne jest, aby przyjmować suplementy żelaza zgodnie z zaleceniami lekarza, ponieważ dawkowanie i skład preparatu zależą od stopnia niedoboru, wieku pacjenta i obecności chorób współistniejących. Przy niewielkim niedoborze żelaza w organizmie lekarz może zalecić jedynie zmianę diety: spożywanie pokarmów bogatych w żelazo oraz witamin, które zwiększają jego wchłanianie.

Które pokarmy zawierają dużo żelaza?

Aby utrzymać prawidłowy poziom żelaza w organizmie, należy codziennie spożywać pokarmy, które zawierają wystarczającą ilość tego pierwiastka. Zalecane dzienne spożycie żelaza dla osoby dorosłej wynosi 18 mg.

Tabela produktów bogatych w żelazo

Źródło żelaza, 100 g

Ilość, mg

Podroby (wątroba, nerki, serce)

4,8-7,0

Owoce morza (ostrygi, omułki)

7,0

Sezam

16,0

Kapusta morska

16,0

Suszone owoce (suszone śliwki, suszone jabłka, morele)

13,0-15,0

Kakao (ciemna czekolada)

13,9

Soczewica

11,8

Soja

9,7

Groch

7,0

Orzeszki piniowe, orzeszki ziemne

5,5

Mięso (wołowina, wieprzowina)

2,7

Kasza gryczana

3,6

Komosa ryżowa, nasiona chia

6,0

Dlaczego żelazo się nie wchłania?

Żelazo jest wchłaniane z przewodu pokarmowego, dlatego zaburzenia układu trawiennego (zapalenie żołądka, dysbakterioza, zapalenie dwunastnicy) mogą utrudniać jego wchłanianie. Wchłanianie żelaza utrudnia także niedobór witamin z grupy B (B6, B12), witaminy C i kwasu foliowego.

Żelazo może nie wchłaniać się prawidłowo również z powodu działania polifenoli, które znajdują się w herbacie, kawie, produktach mlecznych i pełnoziarnistych oraz niektórych warzywach (kukurydza, fasola). Nie zaleca się przyjmowania suplementów żelaza razem z suplementami wapnia, ponieważ wapń zmniejsza wchłanianie żelaza.

Jakie pokarmy usuwają żelazo z organizmu?

Niektóre pokarmy utrudniają wchłanianie żelaza przez organizm, dlatego podczas leczenia niedokrwistości z niedoboru żelaza należy wykluczyć je z diety. Pokarmy, które usuwają żelazo z organizmu, obejmują: pełne mleko, czarną herbatę, kawę, produkty piekarnicze, tłuste, pikantne i wędzone potrawy.

Objawy nadmiaru żelaza w organizmie

W dużych ilościach żelazo jest toksyczne dla organizmu – nagromadzenie tego pierwiastka we krwi i narządach wewnętrznych prowadzi do zakłócenia ich pracy, przyspieszonego utleniania tłuszczów, zaburzeń metabolizmu. Objawy nadmiaru żelaza:

  • bóle stawów;
  • uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej;
  • zaburzenia rytmu serca;
  • spadek libido;
  • nudności po posiłku.

Ostry nadmiar żelaza (na przykład na skutek stosowania dużej dawki leków zawierających żelazo) może powodować zatrucie organizmu, któremu towarzyszą wymioty i biegunka. Ponadto duża ilość żelaza w organizmie negatywnie wpływa na wątrobę i trzustkę.

Badania poziomu żelaza: jak się je wykonuje i czemu służą?

Badanie poziomu żelaza może być zlecone przez lekarza dowolnej specjalności (lekarza ogólnego, neurologa, gastroenterologa, urologa lub chirurga). Odchylenia od normy mogą wskazywać na choroby układu sercowo-naczyniowego, zaburzenia trawienia lub zaburzenia czynności wątroby. Próbki krwi do badania poziomu żelaza pobiera się z żyły wyłącznie na czczo.

Przygotowanie do badań poziomu żelaza obejmuje

  • powstrzymanie się od jedzenia na 8-12 godzin przed pobraniem krwi;
  • powstrzymanie się od spożywania alkoholu na 24 godziny przed badaniem;
  • powstrzymanie się od palenia tytoniu na dwie godziny przed badaniem;
  • ograniczenie wysiłku fizycznego i stresu emocjonalnego na dzień przed badaniem.

Jeśli pacjent przyjmuje leki na stałe, ważne jest, aby poinformował o tym lekarza, ponieważ mogą one wpływać na wyniki. Lekarz interpretuje wyniki badań, biorąc pod uwagę indywidualne cechy organizmu, płeć, wiek i choroby współistniejące.

Poziom żelaza we krwi może być obniżony na skutek niewłaściwej diety, utraty krwi (obfite miesiączki u kobiet lub utrata krwi po operacji), długotrwałe stosowanie niektórych leków (antybiotyki, testosteron, leki rozrzedzające krew). Poziom żelaza we krwi spada również na skutek chronicznego stresu i przepracowania, a także zaburzeń wchłaniania (zaburzenia metabolizmu lub schorzenia układu pokarmowego).

Popularne pytania

Ferrytyna i żelazo – jaka jest różnica?

Żelazo to pierwiastek śladowy, który dostaje się do organizmu wraz z pożywieniem, a ferrytyna to białko, w postaci którego żelazo gromadzi się w tkankach. Ferrytyna jest markerem niedokrwistości z niedoboru żelaza (anemii), ponieważ pozwala ocenić poziom zapasów żelaza.

Jakie żelazo jest najlepiej przyswajalne?

Żelazo w żywności występuje w dwóch formach: żelaza hemowego (pochodzenia zwierzęcego) i żelaza niehemowego (pochodzenia roślinnego). Żelazo hemowe jest lepiej wchłaniane przez organizm. Pokarmy bogate w witaminę C, takie jak owoce cytrusowe, poprawiają wchłanianie żelaza.

Kiedy należy przyjmować żelazo – rano czy wieczorem?

Preparaty z żelazem należy przyjmować rano, na czczo, około godzinę-półtorej godziny przed posiłkiem. Jeśli w trakcie przyjmowania żelaza wystąpią dolegliwości żołądkowe, należy skonsultować się z lekarzem.

Z czym nie należy łączyć żelaza?

Aby organizm otrzymywał i wchłaniał żelazo w jak największym stopniu, należy przestrzegać zasad łączenia witamin i pierwiastków śladowych w trakcie kuracji żelazem. Żelaza nie należy przyjmować razem z magnezem, cynkiem, wapniem, witaminą B2 (ryboflawiną) ani witaminą E.

Jak przyjmować żelazo, aby lepiej się wchłaniało?

Aby polepszyć wchłanianie żelaza przez organizm, należy prawidłowo przyjmować preparaty zawierające żelazo. Zasady przyjmowania żelaza:

  • lek należy przyjmować na jedną-półtorej godziny przed posiłkiem;
  • nie należy pić herbaty, kawy, napojów mlecznych ani przyjmować suplementów wapnia przez 40-60 minut po przyjęciu żelaza.

Płynne formy leku należy zmieszać z niewielką ilością wody i pić przez słomkę, aby uniknąć przebarwień szkliwa zębów. Dawka żelaza i pora jej przyjmowania są ustalane indywidualnie przez lekarza.

5 of 5 na podstawie 1 ocena
W jakich produktach znajduje się żelazo i jakie są zagrożenia związane z jego niedoborem?
Autor
Tkachenko Marina
Lekarz ogólny. Siedem lat doświadczenia.

Inne artykuły na ten temat

Artykuły powiązane:

Komentarze

Dodaj komentarz

Sabina 3 tygodnie temu
Dzień dobry! Co poprawia wchłanianie żelaza, aby szybko uzupełnić je w organizmie?
Odpowiedz
Tkachenko Marina
Tkachenko Marina
3 tygodnie temu
Dzień dobry. Wchłanianie żelaza zwiększają kwasy: askorbinowy, cytrynowy, bursztynowy, nikotynamid. Przed zastosowaniem suplementów z żelazem należy skonsultować się z lekarzem. Ważne jest również przestrzeganie zasad przyjmowania żelaza. Nie wolno przyjmować żelaza z niekompatybilnymi witaminami i minerałami (między innymi wapń, magnez, witamina E). W ciągu dwóch godzin po przyjęciu żelaza nie należy pić napojów mlecznych i zawierających kofeinę.
Zuzanna 3 tygodnie temu
Dzień dobry. Jakie pokarmy bogate w żelazo należy spożywać w przypadku anemii?
Odpowiedz
Tkachenko Marina
Tkachenko Marina
3 tygodnie temu
Dzień dobry. Organizm najlepiej przyswaja żelazo hemowe, które jest wchłaniane z pokarmami pochodzenia zwierzęcego (czerwone mięso, wątroba wołowa i serce). Inne pokarmy bogate w żelazo to: owoce morza, kapusta morska, rośliny strączkowe (groch, soczewica) oraz produkty zbożowe.
Paulina 1 miesiąc temu
Dzień dobry. Mam skutki uboczne przyjmowania leków z żelazem: rozstrój żołądka i nudności. Co mam zrobić? Jak można w inny sposób zwiększyć poziom żelaza?
Odpowiedz
Tkachenko Marina
Tkachenko Marina
1 miesiąc temu
Dzień dobry. Preparaty żelaza faktycznie mogą powodować skutki uboczne, takie jak biegunka, nudności, wymioty, bóle głowy i skurcze brzucha. Efekty uboczne mogą ustąpić samoistnie w trakcie leczenia, gdy organizm przyzwyczai się do przyjmowania suplementu. Istnieją również środki, które zapobiegają skutkom ubocznym lub zmniejszają ich uciążliwość. Lekarz przepisuje je indywidualnie.
Stefania 1 miesiąc temu
Dzień dobry! Ile żelaza zawiera jabłko?
Odpowiedz
Tkachenko Marina
Tkachenko Marina
1 miesiąc temu
Dzień dobry. Jabłka zawierają żelazo w łatwo przyswajalnej formie. 100 gramów świeżych jabłek zawiera około 0,12 mg żelaza. Suszone jabłka zawierają więcej żelaza – 15 mg na 100 g.
Ewa 1 miesiąc temu
Witam. Mam pytanie, jak przywrócić prawidłowy poziom żelaza w organizmie?
Odpowiedz
Tkachenko Marina
Tkachenko Marina
1 miesiąc temu
Dzień dobry. Można zwiększyć poziom żelaza we krwi, przyjmując preparaty zawierające żelazo oraz stosując odpowiednią dietę. Preparaty z żelazem powinien przepisać lekarz, biorąc pod uwagę stopień niedoboru, wiek, płeć i indywidualne cechy organizmu pacjenta.
Administratorem danych osobowych jest DOCTORPRO POLAND SP. Z O.O. z siedzibą w Łodzi oraz DOCTORPRO WROCLAW SP. Z O.O. z siedzibą we Wrocławiu. Niniejsza strona internetowa używa plików „cookies” w celach określonych w Polityce plików cookies, w szczególności w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania strony oraz dostosowania wyglądu strony do indywidualnych preferencji użytkowników (personalizacja).
Kliknij „Akceptuję” jeżeli zgadzasz się na użycie plików „cookies” do celów opisanych w Polityce plików cookies. Możesz również nie wyrazić zgody na użycie plików „cookies”. Wyłączenie plików cookies może spowodować trudności w korzystaniu ze strony.
Formularz kontaktowy
Klikając na "Wyślij" wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych osobowych i akceptujesz warunki polityki prywatności umowy użytkownika umowy użytkownika
Превышен лимит запросов. Попробуйте через 5 мин.

Pliki cookie - szczegóły

Cookies systemowe
Cookies systemowe są niezbędne do uruchomienia podstawowych funkcji tej strony – formularzy zgłoszeniowych, ocen artykułów itp. Te pliki cookie nie przechowują żadnych danych osobowych
Funkcjonalne pliki cookies
Marketingowe pliki cookies