Endoskopia: jak przebiega i jak się do niej przygotować?

Czym jest endoskopia?

Endoskopia to procedura diagnostyczna przeprowadzana w celu szczegółowego zbadania narządów wewnętrznych i tkanek. Badanie przeprowadza się za pomocą endoskopu – długiej, cienkiej rurki, która może być giętka lub sztywna. Większość endoskopów jest wyposażona w źródło światła i miniaturową kamerę, która przekazuje obraz na ekran.

Wskazania do endoskopii

Badanie endoskopowe można wykonać w przypadku dyskomfortu lub bólu w różnych lokalizacjach (na przykład w klatce piersiowej lub górnej części brzucha). Inne wskazania do endoskopii mogą obejmować:

• zaburzenia czynnościowe (na przykład przewlekłą biegunkę);
• podejrzenie wrzodu, krwawienia, guza, infekcji lub zapalenia narządu wewnętrznego;
• nieustanne wymioty;
• niedokrwistość;
• skutki zatrucia substancjami toksycznymi;
• niewyjaśnioną utratę wagi;
• dostanie się ciała obcego do organizmu;
• badanie kontrolne lub badania przesiewowe związane z wiekiem.

Endoskopię można zlecić w celu usunięcia nowotworów, założenia stentów, przeprowadzenia operacji, pobrania próbek tkanek (biopsji) lub płynów ustrojowych bądź podania leków. Badanie to pomaga również skontrolować stan zdrowia pacjenta po zakończeniu leczenia.

Jakie schorzenia pozwala wykryć endoskopia?

Endoskopia pozwala wykryć choroby dotykające różne narządy i układy. Przykłady schorzeń, które można wykryć za pomocą endoskopii:

• przewód pokarmowy: rak lub polipy jelita grubego;
• gardło i nos: zaburzenia połykania, zapalenie krtani;
• stawy: zapalenie stawów, zerwania więzadeł, zwichnięcia;
• układ nerwowy: guzy mózgu;
• układ oddechowy: infekcje płuc;
• układ moczowy: kamienie nerkowe.

U kobiet endoskopia może również wykryć nieprawidłowe krwawienia z macicy, endometriozę i problemy z płodnością. U mężczyzn endoskopia pozwala wykryć skutki przerostu prostaty.

Rodzaje endoskopii

Istnieje wiele rodzajów zabiegów endoskopowych, które opierają się na uniwersalnej zasadzie – wprowadzeniu endoskopu przez niewielki otwór w ciele. Najpopularniejsze rodzaje endoskopii:

• artroskopia (badanie stawu);
• anoskopia, rektoskopia lub proktoskopia (odbyt i odbytnica);
• bronchoskopia (tchawica i płuca);
• kolonoskopia (jelito grube);
• cystoskopia (cewka moczowa i pęcherz moczowy);
• enteroskopia (jelito cienkie);
• gastroskopia (przełyk, żołądek i górna część jelita cienkiego);
• histeroskopia (macica);
• laparoskopia (narządy jamy brzusznej i układu rozrodczego);
• laryngoskopia (krtań);
• mediastinoskopia (śródpiersie – przestrzeń między płucami);
• neuroendoskopia (mózg);
• sigmoidoskopia (jelito esowate i odbytnica);
• torakoskopia (płuca, przepona, przełyk i ściany klatki piersiowej);
• uretroskopia (moczowody).

Nazwa metody badania endoskopowego oraz typu endoskopu zazwyczaj odpowiada badanemu narządowi. Na przykład podczas kolonoskopii (od terminu anatomicznego „colon” – jelito grube) stosuje się kolonoskop.

Gastroskopia

Gastroskopia to zabieg umożliwiający zbadanie górnych odcinków przewodu pokarmowego, w tym przełyku, żołądka i dwunastnicy. Wskazania do wykonania gastroskopii mogą obejmować:

• ból brzucha;
• mdłości, wymioty;
• trudności w połykaniu;
• niewyjaśnioną utratę wagi;
• zgagę;
• niedokrwistość.

W ramach przygotowań do gastroskopii przeprowadza się badanie i konsultację u gastroenterologa. Lekarz może odstawić leki rozrzedzające krew, a także zmienić dawkowanie innych leków.

Konieczne jest również powstrzymanie się od jedzenia co najmniej osiem godzin oraz od picia na dwie godziny przed badaniem. Etapy gastroskopii:

1. Rozpylenie środka znieczulającego miejscowo do jamy ustnej i gardła (w niektórych przypadkach zabieg przeprowadza się w analgosedacji).
2. Założenie nakładki ochronnej na zęby, zapobiegającej przypadkowemu ugryzieniu sondy z kamerą (gastroskopu).
3. Położenie się pacjenta na lewym boku.
4. Ostrożne wprowadzenie endoskopu przez usta do przełyku, żołądka i dwunastnicy; obserwacja obrazu na monitorze.
5. Pobranie próbek tkanki do biopsji lub wykonanie zabiegów leczniczych (w razie potrzeby).
6. Wyjęcie endoskopu.

Badanie przewodu pokarmowego za pomocą gastroskopii trwa zazwyczaj od 30 do 60 minut. Efekty uboczne zabiegu, które mogą obejmować lekkie uczucie drapania w gardle, wzdęcia i gazy, zazwyczaj ustępują w ciągu doby. Badanie górnych odcinków przewodu pokarmowego pozwala wykryć refluks żołądkowy, stany zapalne (zapalenie przełyku, zapalenie żołądka, zapalenie dwunastnicy), wrzód żołądka, zaburzenia połykania oraz nowotwory.

Kolonoskopia

Kolonoskopia to endoskopia wewnętrznej części jelita grubego, w tym okrężnicy, odbytnicy i odbytu. Wskazania do wykonania kolonoskopii mogą obejmować:

• planowe badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego (po 45. roku życia);
• badanie kontrolne po zabiegach chirurgicznych;
• podejrzenie chorób zapalnych jelit;
• krwawienie z odbytnicy, domieszki śluzu w stolcu;
• przewlekłą biegunkę, zaparcia lub nietrzymanie stolca;
• uporczywe bóle brzucha;
• niewyjaśnioną zmianę masy ciała.

Przygotowanie do kolonoskopii obejmuje stosowanie diety o niskiej zawartości błonnika (na dwa–trzy dni przed badaniem). Na dobę przed zabiegiem zaleca się spożywanie wyłącznie przezroczystych płynów.

Wieczorem w przeddzień badania należy przyjąć środek przeczyszczający w celu oczyszczenia jelita.

Kolonoskopia przeprowadzana jest w znieczuleniu miejscowym lub analgosedacji. Etapy kolonoskopii:

1. Wprowadzenie kolonoskopu przez odbyt do jelita grubego.
2. Powolne przesuwanie rurki z kamerą wzdłuż jelita grubego (w celu ułatwienia przesuwania do jelita wprowadza się gaz).
3. Analiza obrazów błony śluzowej jelita na monitorze.
4. Wyjęcie kolonoskopu i ponowna ocena.

Kolonoskopia trwa około pół godziny. Jeśli w trakcie badania usuwa się polipy lub pobiera próbki tkanki do biopsji, czas trwania zabiegu może się wydłużyć. Kolonoskopia pozwala zdiagnozować zapalenie jelita grubego, chorobę Leśniowskiego-Crohna, wrzody, perforacje, niedokrwienie jelita, uchyłkowatość, zapalenie uchyłków, polipy, nowotwory lub niedrożność jelita grubego.

Anoskopia

Anoskopia to badanie błony śluzowej odbytu i dolnej części odbytnicy za pomocą anoskopu. Wskazania do wykonania anoskopii mogą obejmować:

• krew w stolcu;
• obrzęk, swędzenie lub zgrubienia wokół odbytu;
• ból podczas wypróżniania;
• trudności z wypróżnieniem;
• nietrzymanie stolca;
• wydzielina z odbytu.

Anoskopia może być również zalecana w ramach badań przesiewowych w kierunku raka kanału odbytu. Przed badaniem należy powstrzymać się od seksu analnego i stosowania leków doodbytniczych.

Przygotowanie do zabiegu obejmuje również opróżnienie jelit i pęcherza moczowego. Etapy anoskopii:

1. Pacjent przyjmuje zalecaną pozycję ciała (na przykład pochyla się nad stołem, kładzie się na brzuchu lub na boku z ugiętymi kolanami).
2. Lekarz przeprowadza wstępne badanie palpacyjne odbytnicy, po którym podaje środek znieczulający miejscowo (w razie potrzeby).
3. Anoskop ostrożnie wprowadzany zostaje do otworu odbytu i do odbytnicy (na kilka centymetrów) w celu przeprowadzenia oględzin.
4. Lekarz wycofuje anoskop z ponownie ocenia stan tkanek.

Podczas zabiegu może zostać pobrana próbka tkanki lub kału do dalszych badań.

Większość osób odczuwa niewielki dyskomfort związany ze wzrostem ciśnienia w okolicy odbytu i dolnej części odbytnicy. Objawy mogą przypominać nadmierne wzdęcia lub parcie na wypróżnienie. Za pomocą anoskopii można zdiagnozować hemoroidy, raka lub uraz kanału odbytu, wypadnięcie odbytnicy, szczelinę odbytu, infekcję, przetokę, dysplazję lub ropień.

Rektoskopia

Rektoskopia to endoskopowe badanie wewnętrznej powierzchni odbytnicy i odbytu. Rektoskop jest dłuższy od anoskopu, dlatego lekarze stosują właśnie rektoskopię w celu zbadania większej części odbytnicy. Wskazania do wykonania rektoskopii mogą obejmować:

• podejrzenie chorób odbytu lub odbytnicy;
• krwawienie z odbytu;
• przewlekłą biegunkę lub zaparcia;
• polipy lub nowotwory;
• badania przesiewowe w kierunku raka lub monitorowanie stanu pacjentów, którzy przeszli leczenie nowotworów odbytnicy.

Przed zabiegiem należy przekazać lekarzowi prowadzącemu wykaz przyjmowanych leków w celu dostosowania sposobu ich przyjmowania. Proktolog lub gastroenterolog może między innymi zalecić odstawienie leków rozrzedzających krew.

Konieczne jest również dokładne oczyszczenie odbytnicy (za pomocą środków przeczyszczających). Etapy rektoskopii:

1. Pacjent rozbiera się, pochyla się do przodu nad stołem zabiegowym lub kładzie się na boku, zginając kolana.
2. Następuje wstępne badanie palcem przez odbyt.
3. Rektoskop pokryty lubrykantem ostrożnie wprowadzany jest do odbytu (może pojawić się potrzeba wypróżnienia). Lekarz może wprowadzić powietrze do jelita grubego, aby lepiej obejrzeć ścianki i wykryć ewentualne patologie (wprowadzenie powietrza może powodować dyskomfort w postaci skurczów lub uczucia pełności).
4. Następuje ostrożne wyjęcie rektoskopu.

Badanie trwa średnio 5–15 minut. Niewielkie krwawienie jest normalną reakcją organizmu na rektoskopię. Zabieg pozwala wykryć hemoroidy, szczeliny odbytu, nowotwory, objawy zapalenia lub infekcji okolicy odbytu i odbytnicy.

Irygoskopia

Irygoskopia to badanie rentgenowskie jelita grubego z użyciem środka kontrastowego, które poprawia widoczność narządów przewodu pokarmowego. Wskazania do wykonania irygoskopii mogą obejmować:

• krwawienie z odbytnicy lub krew w stolcu;
• przewlekłą biegunkę lub zaparcia;
• ból w dolnej części brzucha;
• niewyjaśnioną utratę wagi.

Oprócz dostosowania schematów przyjmowania leków, przygotowanie do irygoskopii obejmuje oczyszczenie jelita za pomocą środków przeczyszczających. Ponadto w ciągu dwóch–trzech dni przed zabiegiem należy przestrzegać diety o niskiej zawartości błonnika, w której przeważają przezroczyste płyny.

Od staranności przygotowania zależy wartość informacyjna badania. Etapy irygoskopii:

1. Pacjent rozbiera się i kładzie się na boku na stole diagnostycznym.
2. Lekarz ostrożnie wprowadza środek kontrastowy (na przykład zawiesina siarczanu baru) do jelita.
3. Pacjent pozostaje w bezruchu, aby uzyskać wyraźny obraz.
4. Aparat wykonuje zdjęcia rentgenowskie.
5. Jelito jest wypełniane powietrzem w celu usunięcia środka kontrastowego (mogą pojawić się fałszywe parcia na wypróżnienie lub uczucie przepełnienia).

Badanie stanu jelita za pomocą irygoskopii trwa od 30 do 60 minut. Zabieg pozwala wykryć polipy jelita grubego, przetokę odbytu, uchyłkowatość, wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz niedrożność jelit.

Enteroskopia

Enteroskopia to badanie endoskopowe błony śluzowej jelita cienkiego. Wskazania do wykonania enteroskopii mogą obejmować:

• krwawienie z przewodu pokarmowego;
• odchylenia od normy w wynikach badań krwi (na przykład podwyższona liczba leukocytów);
• podejrzenie nowotworu lub niedrożności jelita cienkiego;
• niewyjaśnione niedożywienie lub słabe wchłanianie składników odżywczych;
• silna biegunka.

W ramach przygotowań do enteroskopii należy powstrzymać się od jedzenia i picia na kilka godzin przed zabiegiem. O szczegółowym czasie trwania okresu ograniczeń informacji udzieli lekarz.

Należy również zaprzestać przyjmowania niektórych leków, w tym leków rozrzedzających krew. Etapy enteroskopii:

1. Znieczulenie lub sedacja.
2. Wprowadzenie endoskopu (przez usta lub odbyt).
3. Powolne przesuwanie rurki wraz z oględzinami błony śluzowej (obraz wyświetlany jest na ekranie monitora).
4. Zabiegi lecznicze.
5. Wyjęcie endoskopu.

Badanie trwa od 45 minut do dwóch godzin. Po zabiegu mogą wystąpić łagodne skurcze, uczucie przepełnienia lub wzdęcia w jamie brzusznej, niewielkie krwawienie, mdłości lub ból gardła. Enteroskopia pozwala zidentyfikować przyczyny zaburzeń w funkcjonowaniu układu pokarmowego, pobrać próbki tkanki z jelita cienkiego do biopsji, usunąć polipa, nowotwór lub ciało obce, rozszerzyć nieprawidłowo zwężone jelito, a także zatamować krwawienie.

Bronchoskopia

Bronchoskopia to zabieg, który pozwala sprawdzić stan dróg oddechowych i płuc za pomocą bronchoskopu. Wskazania do wykonania bronchoskopii mogą obejmować:

• duszność;
• silny kaszel;
• krwawienie z płuc;
• podejrzenie infekcji, zapalenia lub raka płuc;
• niedrożność (zablokowanie) lub zwężenie dróg oddechowych.

Przygotowanie do bronchoskopii obejmuje dostosowanie dawkowania leków (na przykład przeciwzakrzepowych lub przeciwcukrzycowych). Przed zabiegiem należy również powstrzymać się od picia i jedzenia.

Do badania może zostać użyty bronchoskop giętki lub sztywny. Etapy bronchoskopii:

1. Sedacja lub znieczulenie (lekarz może zastosować spray znieczulający w jamie ustnej, nosie i gardle w celu zmniejszenia dyskomfortu).
2. Wprowadzenie bronchoskopu do tchawicy i płuc.
3. Oględziny narządów układu oddechowego.
4. Pobranie próbek śluzu lub tkanek do wysłania do laboratorium w celu analizy bądź założenie stentu w celu utrzymania drożności dróg oddechowych (w razie potrzeby).
5. Ostrożne wyjęcie bronchoskopu.

Zabieg umożliwiający diagnozowanie chorób układu oddechowego trwa zazwyczaj od 30 do 90 minut. W ciągu doby po badaniu mogą wystąpić ból gardła, kaszel lub chrypka. Picie i spożywanie posiłków jest dozwolone dopiero po ustąpieniu działania znieczulenia.

Laryngoskopia

Laryngoskopia to endoskopia gardła i krtani (aparatu głosowego). Główne wskazania do wykonania laryngoskopii obejmują problemy z mową i połykaniem, a także podejrzenia chorób gardła i krtani. Nie jest wymagane żadne specjalne przygotowanie do zabiegu. Etapy laryngoskopii giętkiej:

1. Znieczulenie obszaru badania.
2. Ostrożne wprowadzenie laryngoskopu przez nos.
3. Oględziny krtani.
4. Wyjęcie laryngoskopu.

W przypadku laryngoskopii bezpośredniej, wykonywanej w znieczuleniu ogólnym, lekarz przeprowadza badanie za pomocą endoskopu wprowadzanego do jamy ustnej. W trakcie zabiegu może zostać pobrana próbka tkanki do biopsji lub usunięta zmiana nowotworowa.

Po laryngoskopii giętkiej może wystąpić drętwienie gardła, a po laryngoskopii bezpośredniej ból gardła lub chrypka. Endoskopia pozwala wykryć zapalenie krtani, raka gardła, guzki i polipy na strunach głosowych.

Cystoskopia

Cystoskopia to zabieg, podczas którego za pomocą cystoskopu przeprowadza się badanie wewnętrznej powierzchni pęcherza moczowego i cewki moczowej. Wskazania do wykonania cystoskopii mogą obejmować:

• nietrzymanie moczu, wyciekanie moczu lub pogorszenie odpływu moczu;
• podejrzenie chorób cewki moczowej lub pęcherza moczowego;
• krwiomocz (krew w moczu);
• dysurię (bolesne oddawanie moczu);
• założenie lub usunięcie stentu, który utrzymuje moczowód w stanie otwartym.

Przed cystoskopią należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach (niektóre preparaty mogą zostać tymczasowo odstawione) oraz wykonać badanie moczu. Ważne jest również powstrzymanie się od spożywania posiłków na osiem godzin przed zabiegiem.

Bezpośrednio przed badaniem należy skorzystać z toalety. Etapy cystoskopii:

1. Znieczulenie lub sedacja.
2. Wprowadzenie cystoskopu przez cewkę moczową do pęcherza moczowego.
3. Wprowadzenie sterylnego roztworu przez cystoskop do pęcherza moczowego. Rozciągnięty, wypełniony pęcherz ułatwia oględziny błony śluzowej (może pojawić się potrzeba oddania moczu).
4. Oględziny wewnętrznej powierzchni pęcherza moczowego i cewki moczowej.
5. Pobranie próbek tkanki lub usunięcie zmian za pomocą specjalnych narzędzi (w razie potrzeby).
6. Odpompowanie płynu z pęcherza moczowego (lekarz może również poprosić pacjenta o opróżnienie pęcherza w toalecie).

Cystoskopia diagnostyczna (bez biopsji i leczenia) trwa zazwyczaj od pięciu do dziesięciu minut. W ciągu jednego do dwóch dni po zabiegu mogą wystąpić bóle brzucha, częste i bolesne parcia, pieczenie podczas oddawania moczu oraz krew w moczu. Cystoskopia pozwala zdiagnozować zapalenie pęcherza moczowego, raka, infekcje dróg moczowych, kamienie w pęcherzu moczowym lub zwężenia cewki moczowej.

Histeroskopia

Histeroskopia to zabieg endoskopowy umożliwiający obejrzenie wnętrza macicy w celach diagnostycznych lub terapeutycznych. Wskazania do wykonania histeroskopii mogą obejmować:

• nieprawidłowe krwawienia z macicy;
• nieregularne krwawienia między miesiączkami;
• krwiste upławy z pochwy po menopauzie;
• precyzowanie diagnozy po badaniu USG lub histerosalpingografii;
• problemy z płodnością;
• powtarzające się poronienia;
• obecność tkanki łożyskowej po porodzie;
• precyzowanie położenia wkładki domacicznej.

Przygotowanie do histeroskopii obejmuje zebranie wywiadu, dostosowanie przyjmowanych leków (w szczególności odstawienie leków przeciwzakrzepowych) oraz wykonanie testu ciążowego. Lekarz może również zlecić badania krwi i moczu.

Badanie może być przeprowadzone przy użyciu środka znieczulającego lub uspokajającego. Etapy histeroskopii:

1. Badanie ginekologiczne.
2. Rozszerzenie szyjki macicy.
3. Wprowadzenie histeroskopu przez pochwę i szyjkę macicy do jamy macicy.
4. Wprowadzenie roztworu przez histeroskop w celu lepszego obejrzenia macicy i jajowodów.
5. Wprowadzenie narzędzi chirurgicznych w celu usunięcia wszelkich nieprawidłowych zmian (w razie potrzeby).
6. Ostrożne wyjęcie histeroskopu.

Histeroskopia może trwać od pięciu minut do godziny (czasami dłużej). Zabieg diagnostyczny zazwyczaj zajmuje mniej czasu. W ciągu kilku dni po badaniu mogą wystąpić niewielkie skurcze lub lekkie krwawienie. Histeroskopia pozwala wykryć polipy, mięśniaki, zrosty maciczne lub przegrody.

Artroskopia

Artroskopia to metoda diagnostyki i leczenia różnych urazów oraz schorzeń stawów przy użyciu artroskopu. Wskazania do artroskopii mogą obejmować:

• ból, obrzęk lub sztywność stawu;
• doprecyzowanie diagnozy po wykonaniu zdjęcia rentgenowskiego;
• ocenę funkcjonalności stawu;
• zaostrzenia chorób przewlekłych (na przykład choroby zwyrodnieniowej stawów);
• konieczność odbudowy uszkodzonego stawu.

Przygotowanie do artroskopii obejmuje badania lekarskie oraz zmianę schematu przyjmowania leków (zgodnie z zaleceniem lekarza). Na dzień przed zabiegiem należy powstrzymać się od spożywania pokarmów stałych.

Artroskopia wykonywana jest w znieczuleniu. Etapy artroskopii:

1. Ustawienie stawu w odpowiedniej pozycji.
2. Wykonanie niewielkiego nacięcia (o długości do jednego centymetra).
3. Wprowadzenie artroskopu i roztworu soli fizjologicznej w celu poszerzenia przestrzeni stawowej.
4. Oględziny stawu.
5. Zabieg chirurgiczny (w razie potrzeby).
6. Wyjęcie narzędzi.
7. Zszycie lub zabezpieczenie rany.

Artroskopia może trwać od jednej do dwóch godzin. W przypadku bólu i obrzęków po zabiegu można zastosować metodę RICE (odpoczynek, okłady z lodu, ucisk, uniesienie kończyny) oraz dostępne bez recepty środki przeciwbólowe. Nacięcia zazwyczaj goją się w ciągu jednego do dwóch tygodni. Artroskopia pozwala wykryć uszkodzenia chrząstki lub więzadeł, stany zapalne, niestabilność stawów, uciskanie lub zespół ucisku nerwów. Podczas zabiegu można również odbudować lub usunąć uszkodzone tkanki.

Laparoskopia

Laparoskopia to rodzaj endoskopii, którą wykonuje się w celu zbadania jamy brzusznej i okolicy miednicy. Wskazania do laparoskopii mogą obejmować:

• ostry ból brzucha;
• urazy lub guzy w obrębie jamy brzusznej;
• przewlekłe bóle miednicy;
• nieprawidłowe wyniki badań czynnościowych narządów wewnętrznych (np. wątroby);
• podejrzenie nadciśnienia w jamie brzusznej niezwiązanego z niedrożnością jelit lub krwawieniem;
• niepłodność u kobiet.

W ramach przygotowań do laparoskopii należy powstrzymać się od jedzenia i picia co najmniej osiem godzin przed zabiegiem. Ważne jest również zaprzestanie przyjmowania leków rozrzedzających krew.

Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. Etapy laparoskopii:

1. Wykonanie niewielkiego nacięcia w okolicy pępka lub między żebrami.
2. Wypełnienie jamy brzusznej gazem w celu uzyskania lepszej widoczności narządów wewnętrznych.
3. Wprowadzenie laparoskopu i narzędzi do pobrania próbek tkanek lub przeprowadzenia zabiegów chirurgicznych (w razie potrzeby).
4. Wyjęcie narzędzi, usunięcie gazu, założenie szwów.

Laparoskopia diagnostyczna trwa zazwyczaj od 30 minut do jednej godziny. Jeśli konieczna jest operacja, czas trwania zabiegu może wynosić od jednej do trzech godzin. W przypadku bólu, który jest normalnym objawem występującym po ustąpieniu działania znieczulenia, lekarz przepisuje leki przeciwbólowe. Endoskopia pozwala wykryć i usunąć nowotwory, przepukliny, przeprowadzić biopsję lub operację narządów jamy brzusznej, a także usunąć ciążę pozamaciczną, podwiązać i przywrócić drożność jajowodów.

Torakoskopia

Torakoskopia to rodzaj endoskopii, którą wykonuje się w celu zbadania powierzchni płuc i jamy opłucnowej. Wskazania do torakoskopii mogą obejmować:

• zapalenie opłucnej;
• nagromadzenie płynu, powietrza, krwi, limfy lub ropy w jamie opłucnej;
• podejrzenie raka lub gruźlicy opłucnej;
• zmniejszenie objętości płuc w przypadku rozedmy płuc;
• łagodne nowotwory śródpiersia;
• uszkodzenie tkanek płuc, opłucnej lub przepony (na przykład w wyniku urazów);
• powikłania po długotrwałej sztucznej wentylacji płuc;
• precyzowanie diagnozy po wykonaniu zdjęcia rentgenowskiego klatki piersiowej, tomografii komputerowej lub badania ultrasonograficznego.

W ramach przygotowań do torakoskopii na kilka dni przed zabiegiem należy zaprzestać przyjmowania wszelkich leków, które mogą zwiększać ryzyko krwawienia. Zaleca się również powstrzymanie się od picia i spożywania posiłków w dniu wykonania torakoskopii.

Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. Etapy torakoskopii:

1. Wprowadzenie rurki do gardła w celu zapewnienia wspomagania oddychania.
2. Wykonanie nacięć między żebrami.
3. Wprowadzenie torakoskopu i innych narzędzi do jamy opłucnowej.
4. Oględziny, zabieg chirurgiczny lub pobranie próbek tkanek (w razie potrzeby).
5. Wyjęcie torakoskopu i narzędzi.
6. Założenie drenażu w celu usunięcia powietrza.
7. Zszycie ran.

Po zabiegu może wystąpić chrypka, a także ból gardła i w miejscach nacięć. W celu złagodzenia objawów lekarz przepisuje środki przeciwbólowe. Torakoskopia trwa od pół godziny do kilku godzin, a okres rehabilitacji – od dwóch do sześciu tygodni, w zależności od rodzaju zabiegu. Badanie pozwala wykryć odmę opłucnową, krwiak opłucnowy, stany zapalne, infekcje, ropnie, nowotwory i torbiele atakujące tkanki płuc lub jamę opłucnową.

Inne rodzaje endoskopii

Istnieje kilkadziesiąt odmian endoskopii. Przykłady innych rodzajów endoskopii:

• rynoskopia (endoskopia jamy nosowej i nosogardzieli, podczas której ocenia się na przykład stopień rozrostu adenoidów);
• otoskopia (badanie zewnętrznego kanału słuchowego i błony bębenkowej);
• kardioskopia (endoskopia wewnętrznych jam i zastawek serca);
• nefroskopia (badanie układu kielichowo-miedniczkowego nerki);
• kolposkopia (badanie pochwy i szyjki macicy);
• mediastinoskopia (badanie obszaru między płucami, obejmującego serce, przełyk i tchawicę);
• neuroendoskopia (badanie mózgu);
• endoskopia czoła (odmiana liftingu twarzy).

Nowe technologie mają na celu zmniejszenie inwazyjności zabiegu. Na przykład endoskopia kapsułkowa pozwala na obejrzenie narządów w zbliżeniu bez użycia klasycznej giętkiej sondy. Pacjent połyka niewielką kapsułkę, w której znajduje się kamera. W miarę przemieszczania się przez przełyk, żołądek i jelito cienkie w trakcie endoskopii kapsułka wykonuje zdjęcia, które służą do dokładniejszej diagnostyki patologii.

Jak przygotować się do endoskopii?

Sposób przygotowania zależy od rodzaju zabiegu. Przygotowanie do endoskopii może obejmować:

• wizytę u lekarza;
• zaprzestanie przyjmowania lub zmianę dawkowania niektórych leków;
• badania laboratoryjne (np. badanie krwi i moczu);
• post (kilka godzin przed zabiegiem);
• oczyszczenie jelit.

Lekarz może również zalecić zaprzestanie palenia (na kilka dni przed badaniem). Przed niektórymi zabiegami endoskopowymi kobiety wykonują test ciążowy.

Czy endoskopia jest bolesna?

Endoskopia nie jest bolesna. Znieczulenie i leki uspokajające zapobiegają pojawieniu się bólu podczas zabiegu. W trakcie niektórych zabiegów (na przykład podczas kolonoskopii) może wystąpić przejściowy dyskomfort związany z wprowadzeniem lub przemieszczaniem endoskopu (na przykład w postaci uczucia zwiększonego ciśnienia).

Jak przebiega endoskopia?

Endoskopię (kolonoskopię i gastroskopię) można wykonać w centrum medycznym Doctorpro. Na badanie można umówić się telefonicznie lub przez formularz dostępny na stronie. Główne etapy endoskopii:

1. Przygotowanie (konsultacja lekarska, badanie fizykalne, badania wstępne, wykonanie otrzymanych zaleceń i przestrzeganie ograniczeń).
2. Znieczulenie lub sedacja (w razie potrzeby).
3. Wprowadzenie endoskopu i badanie.
4. Zabiegi lecznicze lub pobranie próbek tkankowych do badań laboratoryjnych (w razie potrzeby).
5. Wyjęcie endoskopu, założenie szwów (jeśli wykonano nacięcia skóry).

W większości przypadków pacjent może opuścić placówkę medyczną bezpośrednio po endoskopii. Wyjątkiem są badania przeprowadzane w znieczuleniu lub wymagające obserwacji lekarskiej po zabiegu (na przykład w przypadku założenia drenażu po torakoskopii).

Jak długo trwa endoskopia?

Badanie endoskopowe może trwać od kilku minut do kilku godzin. Czas trwania zależy od stopnia złożoności i rodzaju zabiegu (w celach diagnostycznych lub terapeutycznych).

Czy istnieją przeciwwskazania do wykonania endoskopii?

Endoskopii nie wykonuje się w przypadku stanów wstrząsowych i ostrych (na przykład w przypadku zapalenia otrzewnej lub zawału mięśnia sercowego). Inne przeciwwskazania do wykonania endoskopii mogą obejmować:

• perforację błon śluzowych;
• niedawno przebyte operacje;
• arytmię serca lub niedokrwienie;
• podwyższone ryzyko krwawień (z powodu długotrwałego przyjmowania leków przeciwzakrzepowych).

Endoskopia nie jest wykonywana bez uzyskania zgody pacjenta. Zabieg może również zostać odwołany, jeśli pacjent nie zastosował się do zaleceń dotyczących przygotowania (na przykład, jeśli nie przeprowadzono dokładnego oczyszczenia jelita przed kolonoskopią).

Czym można zastąpić endoskopię?

W niektórych przypadkach endoskopię można zastąpić badaniami laboratoryjnymi, USG, rentgenem, tomografią komputerową lub rezonansem magnetycznym. Jednak każda metoda diagnostyki narządów i układów wiąże się z konkretnymi ograniczeniami i przeciwwskazaniami, dlatego czasami endoskopia jest zabiegiem, dla którego nie ma alternatywy.